145 . 



toen deze omstreeks 4 uur zomertijd naar huis waren 

 gekeerd, kon men de hommels op de wilgen zien verschijnen. 

 Wanneer men dus vóór 4 uur waarnemingen had verricht, 

 zou geen hommelbezoek geconstateerd zijn. Want deze dieren 

 houden niet van drukte om zich heen ; door andere insekten 

 bezette bloemen vermijden ze zorgvuldig en vooral van honig- 

 bijen willen ze niets weten. De lengte van hun tong zou 

 hun veroorloven alle bloemen met goeden uitslag te be- 

 zoeken, maar bij de bloemen met weinig verborgen honig 

 is de concurrentie te groot en ze beperken zich tot die 

 bloemen, waartoe zij de alleen-gerechtigden zijn. Zijn die 

 bloemen nu in het algemeen donker gekleurd, omdat de 

 haar bezoekende insekten voor de kleuren het gevoeligst 

 zijn? Bij hommels zijn, voor zoover ik weet hierover geen 

 bepaalde proeven genomen ; wel heeft men door verwijde- 

 ring van het reukorgaan bemerkt, dat zij de bloemen dan 

 even goed door het gezicht konden onderscheiden, terwijl 

 zij geheel en al de kluts kwijt raakten, wanneer men de 

 oogen met zwarte verf besmeerde. Herhaaldelijk zag ik 

 hommels op bloemen afkomen, die achter spiegelruiten in 

 een serre in het kozijn prijkten, waarbij zij zich derhalve 

 alleen door het gezichtsorgaan lieten leiden. Een hommel 

 echter bewerkt achtereenvolgens de meest verschillend 

 gekleurde bloemen, al tans wanneer er wat te halen valt. 

 Daarbij speelt de kleur niet altijd een hoofdrol. Wanneer 

 K n u t h in Bloemenbiologische Waarnemingen in Thüringen 

 (Bot. Jaarb. p. 39) opmerkt dat, ofschoon de bloem- 

 hoofdjes van Cirsium arvense aanzienlijk kleiner zijn dan 

 die der overige soorten, zij nochtans door insekten veel 

 meer bezocht worden, dan is dit niet te verklaren, zooals 

 hij meent, door aan te nemen, dat de violette kleur een 

 bizondere aantrekkingskracht heeft, maar omdat de honig 

 veel minder diep geborgen is dan bij de naverwante soorten. 

 Dat veelvuldige bezoek van andere insekten weerhoudt 

 dan ook de hommels deze planten te benutten ; in Tabel I 



