207 



maphrodiet, en daar deze opvatting niet mogelijk is voor hen 

 die of alleen de mannelijke plant , of beide vormen kennen, zoo 

 mag men omgekeerd uit zulk een beschrijving afleiden , dat zij 

 slechts de vrouwelijke plant kenden. Hebben zij de planten in 

 hun streek voldoende onderzocht , dan blijkt dus uit de optel- 

 ling van Stratiotes onder de Polyandria, of de opgave dat hare 

 bloemen tweeslachtig zijn, dat in de streek waar zij de sooi^t 

 vermelden , slechts vrouwelijke planten voorkomen. Deze reeds 

 door N o 1 1 e gemaakte opmerking zal in het vervolg dezer ver- 

 handeling meei'malen toegepast woorden. 



Wanneer de vrouwelijke bloem uitgebloeid is , en er geen 

 stuifmeel op hare stempels gekomen is, blijft het ovarium door- 

 groeien en vormt het een vrucht , die natuurlijk geen kiembare 

 zaden bevat. Met het ovarium groeit ook de vruchtsteel uit, en 

 buigt zich krom, zoodat hij de vrucht tusschen de beide schut- 

 bladen naar beneden dringt. Deze kromming bedraagt volgens 

 mijne waarnemingen in ons vaderland 90° of meer ; in Dene- 

 marken daarentegen buigt de vruchtsteel der onbevruchte vruchten 

 zich niet, of in enkele gevallen zeer weinig , volgen N o 1 1 e 's 

 onderzoekingen (1. c. p. 37) 1). Deze vrucht is even als het 

 ovarium zeshoekig en bevat zes hokjes, met een kleurlooze hel- 



4) Het is wellicht niet van belang ontbloot er op te wijzen, dat de be- 

 schrijvingen dezer plant, die door verschillende onderzoekers op ver- 

 schillende plaatsen vervaardigd zijn, niet in alle punten met elkander 

 overeenstemmen. Zoo b. v. in het zeldzaam of algemeen voorkomen 

 van twee of meer ovariën in ééne bloeiwijze, in de aanwezigheid of 

 afwezigheid van een vliezig schutblad aan den v^oet der vrouwelijke 

 bloem, in de ombuiging der onbevruchte vruchten. Zoo beeldt R e i- 

 chenbacli, Iconogr. Europ. 1845 VlI^ p. 32 de mannelijke 

 plant met twee bloeiende bloemen en een bijna geopende knop op 

 reeds uitgegroeiden bloemsteel in één bloeiwijze af, terwijl bij ons, 

 zoover mij bekend is, in de mannelijke inflorescentie telkens slechts 

 één bloem tegelijk bloeit. Ook zijn zijn vrouwelijke bloemen lang ge- 

 stoeld boven de spatha, terwijl in de bij ons voorkomende exemplaren 

 de bloem met het ondereind van 't perigonium beneden de toppen 

 der schutbladen blijft. 



Misschien zal een nauwkeuriger onderzoek dezer punten tot het 

 erkennen van bepaalde geogi'aphische rassen leiden. 



