219 



mannelijk exemplaar aan. In Noord- en Zuid-Holland tiof ik 

 eveneens de vrouwelijke plant zeer algemeen aan, de mannelijke 

 slechts op enkele weldra te vermelden gj-oeiplaatsen. 



Uit het herbarium der Ned. Botanische-Vereeniging blijkt echter, 

 dat op eenige der hierboven opgenoemde vindplaatsen mannelijke 

 exemplaren verzameld werden ; of deze daar algemeen of zelfs 

 bij uitsluiting voorkomen, wordt echter niet gezegd. Slechts 

 mannelijke exemplaren bevat het herbarium van Kampen 

 (B o n d a m , 1849) , Nijmegen (A b e 1 e v e n) , Heusden (v. 

 Hoven), mannelijke en vrouwelijke exemplaren van Leeuwar- 

 den (S u r i n g a r). Van Zwijndrecht een vrouwelijk exemplaar 

 (v. d. S a n d e L a c o s t e , 1837). Een exemplaar van Haarlem 

 (Mo 1 k e n b o e r , 1838) bezit geene bloeiwijze. 



Door de welwillendheid van Prof. Oudemans kan ik 

 nog de volgende groeiplaatsen van mannelijke exemplaren, uit 

 zijn herbarium, mededeelen : Breda (.1. B. N a g e 1 v o o r t , 

 1866), Vianen (R o 1 1 i e r , 1865). 



Verder vond ik de mannelijke plant vrij veel in slooten langs 

 de Hooge Morsch (1864 en 1867) en langs den weg naar 

 Zoeterwoude (1867), beide bij Leiden, en langs den spoorweg 

 tusschen Rotterdam en Woerden (1867); wellicht is het op deze 

 laatste groeiplaats dat F a v r o d zijne mannelijke planten vond. 



Overeenkomstig met de zeldzaamheid der mannelijke exem- 

 plaren werden bij ons, voor zoover mij bekend is, slechts vruchten 

 zonder zaden, zooals die in het begin beschreven zijn , aange- 

 troffen. Dat echter de omstandigheden hier te lande voor het 

 ontstaan van vruchten met zaden gunstig zijn, leerde mij een 

 rechtstreeksche proef. In den zomer vaii 1867 bestoof ik eenige 

 vrouwelijke bloemen in de omstreken van 's Gravenhage , met 

 stuifmeel van Stratiotes, dat ik bij Leiden verzameld had, en 

 verkreeg daardoor vruchten die sterk aangezwollen waren, en 

 goed ontwikkelde zaden bevatten. Tijdens de onderzoeking van 

 deze (half September) waren de vruchtstelen nog niet omge- 

 bogen, en de zaden nog onrijp. 



Vat men het resultaat van deze laatste onderzoekingen samen, 

 zoo kan men zeggen : Stratiotes aloides L. is in ons vaderland 

 uiterst algemeen ; zij werd tot nu toe niet gevonden op de 



14 



