450 



en stamper niet konstant. Evenals door Mac Leod ^) bij Caly- 

 stegia Soldanella werd waargenomen, dat de stempels lager 

 geplaatst waren dan de meeldraden, komt ook dit geval bij 

 onze soort voor. De grootste afstand waarop de stempels zich 

 boven de meeldraden verhieven, was ook hier 5 m.M., doch 

 bovendien vond ik vele bloemen waar de stempels veel lager 

 geplaatst waren, zelfs zoo laag dat zij een of meer meeldra- 

 den aanraakten. In dit geval is autogamie mogelijk ; in het 

 normale geval kan het stuifmeel nooit direkt op de stempels 

 komen, doordien de bloemen rechtop staan of zijdehngs uitstaan. 

 Ook bij C o n V. a r v e n s i s geeft H. Muller op, dat men 

 in nog bloeiende en opgerichte bloemen niet zelden een der 

 meeldraden met een harer met pollen voorziene randen zich 

 onmiddellijk tegen de stempelpapillen ziet aanleggen, wat hij 

 door een afbeelding verduidelijkt ^). Op de mogelijkheid tot 

 zelf bevruchting bij het afvallen der bloemkroon zal ik nog nader 

 terugkomen. Gemelde auteurs doen geen mededeeling wanneer 

 zij hun bloemen hebben waargenomen ; ik vermoed dat het met 

 Calystegia Soldanella en Convolvulus arvensis 

 evenzoo gesteld is als met C. sepium^ namelijk dat er ver- 

 schil bestaat tusschen de bloemen die zich in het begin der 

 bloeiperiode vertoonen en dezulke welke aan het einde van den 

 bloeitijd ontstaan. Het is mij opgevallen dat in het begin van 

 den zomer zich steeds normale bloemen ontwikkelen, d. w. z. 

 zoodanige waarbij de stijl de meeldraden aanzienlijk in lengte 

 overtreft, terwijl eerst later bloemen zich vertoonen die de 

 meergemelde bizonderheden doen zien. Op dit oogenblik, eind 

 Augustus, wordt het aantal bloemen, dat zich dagelijks opent, 

 steeds geringer, terwijl bij deze bloemen de meeldraden slechts 

 weinig korter zijn dan de stijl, meestal de stempels door de 

 helmhokjes worden aangeraakt. Bovendien blijven de beide 

 stempellobben in den toestand, waarin zij in de ongeopende 



') Mac Leod. 1. e. p. 108. 



-) H. Muller, i. c. p. 263, fig. 90. 



