451 



bloem zich bevinden. Dat het einde van den bloeitijd dit jaar 

 reeds einde Augustus valt, terwijl deze plant anders tot Octo- 

 ber bloeit, zal wel aan den vroegtijdigen zomer moeten toege- 

 schreven worden. Daar ik een exemplaar in mijn tuin heb, dat 

 zich door de gunstige omstandigheden waarin het verkeerde, 

 tot een enormen omvang heeft ontwikkeld, had ik gelegenheid 

 dagelijks de bloemen waar te nemen en de verschillen die zij 

 langzamerhand vertoonden op te merken. Bij deze kon ik dan 

 ook dezen geleidelijken overgang van heterogame bloemen tot 

 autogame waarnemen. Dat de laatst voortgebrachte bloemen, 

 zij het dan ook misschien in een vroegere periode, aangewezen 

 zijn op zelfbevruchting, lijdt bij mij geen twijfel, ofschoon er 

 geen werkelijke bevruchting meer optreedt. De aanraking van 

 de meeldraden met de stempels, het zich niet meer ontplooien 

 dezer laatste, wijst er op, dat in dezen tijd, dat insekten zelden 

 bevruchting meer tot stand brengen, de plant door zelfbe- 

 vruchting voor het ontstaan van nakomelingen tracht te voor- 

 zien. Het openen van de stempellobben is voor de plant van 

 geen voordeel meer, wanneer geen insekten haar meer bezoe- 

 ken, en slechts de buitenzijde der stempels kan door aanraking 

 met de pollenhokjes bevrucht worden. Of ditzelfde bij de 

 andere genoemde Convolvulu ssoorten ook het geval is, 

 heb ik niet kunnen nagaan ^). 



^) Bij een exemplaar van Convolvulus SibiricusZ/., dat 

 in den Leidschen Hortus onder de zaadplanten voorkomt, bemerkte 

 ik dat daar bij alle bloemen autogamie plaats vindt, doordien de 

 meeldraden op gelijke hoogte staan met de stempels en het stuif- 

 meel direct door de helmhokjes op de stempels wordt gebracht. 

 Deze soort heeft zeer kleine onaanzienlijke bloemen, die voor 

 insekten geen aantrekkelijkheid hebben, ofschoon zij dezelfde 

 organisatie bezitten als andere Convolvulus bloemen. Toch brengt 

 deze plant op die plaats jaarlijks kiembare zaden voort, die door 

 zelfbevruchting moeten zijn ontstaan, daar er slechts een exem- 

 plaar zich bevindt en het geen plant is die door partikulieren zal 

 worden aangekweekt. Deze soort zou derhalve de meening van 



