782 



vormen een schoon geheel, vol afwisseling van knoppen en 

 bloemen in verschillenden toestand van ontwikkeling. 



Een verschil viel bij beide soorten waar te nemen in dit 

 opzicht, dat de bloeiende takken bij B . t r i c h o p h y 1 1 u m 

 zich over eene vrij groote lengte bijna horizontaal onder den 

 waterspiegel uitstrekten, terwijl de takken bij B. d i v a r i- 

 c a t u m in 't algemeen meer eenen boogvormig opstijgen den 

 vorm vertoonden. De oorzaak kan gelegen zijn in den zeer 

 dunnen slechts met een nauw luchtkanaal voorzienen stengel 

 bij de laatste soort, terwijl hij bij de eerstgenoemde dikker is- 

 en meer luchtruimte bevat. Ook dragen de drijvende bladen 

 bij den vorm n a t a n s zeker het hunne daartoe bij. 



Die bladen zijn klein en een zeer geringe overlast is 

 voldoende om ze onder water te trekken, in welk ge- 

 val zij spoedig verrotten ; maar het geldt hier in 't alge- 

 meen kleine werkingen. De planten hebben in het water een 

 natuurlijken toestand van evenwicht, maar die zeer gemakke- 

 lijk kan worden verstoord en dan in den regel niet hersteld^ 

 maar door een. anderen evenwichtstoestand vervangen wordt. 

 Men kan zich daarvan gemakkelijk overtuigen, door in de 

 vrije natuur groeiende takken te verplaatsen, en nog eer bij 

 losse takken, die men, tot onderzoek, in eene kuip met water 

 heeft overgebracht. 



Bij bloeiende en vruchtdragende takken is de evenwichts- 

 toestand iets vaster dan bij enkel bebladerde, omdat het ge- 

 wicht der vruchten en de lucht in den bloemsteel medewer- 

 ken. Maar ook de zoodanige herstellen zich niet steeds in den 

 oorspronkelijken stand, wanneer zij door invloeden ran buiten 

 daaruit gebracht zijn. In het midden van den bloeitijd werden 

 ^en paar van de door mij in de vrije natuur waargenomen 

 voorwerpen van B, divaricatum dooi' een stei'ken wind 

 getroifen. Daardoor werd het cirkelvormige veld aan den eenen 

 kant diep onder water gedrukt. Die takken rezen niet weder 

 op ; zij werden gedeeltelijk door nieuwe uitgroeiende vervan- 

 gen, maar de oorspronkelijke bleven in de diepte. 



