747 



waarnemer aan, een samenwerking van verschillende oorzaken 

 en invloeden, waardoor de plant met hare deelen in zoo- 

 danige toestanden wordt gebracht als met de levensbehoeften 

 overeenstemt. Veel, en ten slotte wellicht alles, laat zich tot 

 mechanische werkingen terugbrengen ; maar de bijzondere wijzen, 

 waarop bepaalde invloeden als zwaartekracht en licht, op ver- 

 schillende planten en plantendeelen, en op hetzelfde deel 

 achtereenvolgens, werkzaam zijn, behoort tot de specifieke 

 eigenschappen, en bepaaldelijk tot de specifieke gevoeligheid 

 voor prikkels, waarvan de nadere analyse grootendeels buiten 

 het bereik ligt. Zij worden beschouwd als van lieverlede, door 

 natuurkeus en overerving, verkregen en bevestigd (adap- 

 taties). Frank (Üb er die Lage und die Richtung 

 schwimmender und submerser .Pflanzentheile) 

 vergelijkt het aldus verkregen vermogen der plant, om den meest 

 geschikten bijzonderen toestand met betrekking tot de in het alge- 

 meen bestaande krachten en invloeden te verkrijgen, met het dier- 

 lijk instinct, en vindt tusschen beide geen principieel verschil. 



Zoo leidt dus elke uitkomst weder tot nieuwe vragen, en 

 tot de overtuiging, dat men, telkens de naaste oorzaken op- 

 sporende, methodisch vooruitgaat, maar dat het doel eener 

 volledige verklaring, zelfs der eenvoudigste levensverschijnselen, 

 nog zeer verre verwijderd ligt. 



Een paar opmerkingen tot besluit. In mijn vroegere mede- 

 deeling sprak ik het vermoeden uit, dat de stijve vooruit- 

 staande haartjes op de ondergedompelde en op de achtervlakte 

 der drijvende bladen eene bescherming zou zijn tegen water- 

 dieren. Het treft namelijk de aandacht, dat in slooten met 

 talrijke waterslakken en andere dieren, de fijne bladen der 

 B a t r a c h i a toch niet aangevreten worden. Ik nam nu bij 

 voorwerpen van B. fluit an s, die mij uit Limburg waren 

 toegezonden, en die ik tijdelijk in de slooten overbracht, om 

 ze daar in leven te houden, een verschijnsel waar, dat mij 

 scheen eene bevestiging van dat vermoeden ojo te leveren. B. 

 fluit an s heelt nl. die beharing niet, dan alleen aan de 



