59 



aard (pucciniaachtige vlekken op de bladen, die verschil- 

 lende auteurs bij pelorische Orchideeën vonden). 



2. Staminomanie bij Orchis incarnata L. 



In de teratologie worden vele namen gebruikt, als 

 pefa/omanie (de Can do 11 e), cheilomanie (M. Ch. Morren), 

 cetatomanie (Cl os), die aanduiden dat een bepaald orgaan 

 in abnormaal groot aantal is gevormd. 



Zoo is de naam Staminomanie gerechtvaardigd daar, 

 waar niet alleen de twee kransen gereduceerde stamina 

 gevormd worden, maar ook het perianth geheel of gedeel- 

 telijk is omgevormd tot voortplantingsorganen. 



Deze afwijking is beschreven bij Ophrys (M. His 1807), 

 Neottia (R. Brown 1833) en Orchis mascula (Th. Wolf 

 1865). Hier droegen de laterale binnenste perianth bladen 

 stamina. Meer radicale staminomanie trof ik in Juni 1918 op 

 Terschelling aan bij Orchis incarnata. De buitenste perianth- 

 bladen droegen 2, 1 en 1 pollinium, de binnenste ieder 2, 

 uitgezonderd het labellum. Er zijn 4 stempels aanwezig. 

 Het eigenaardigste was echter, dat de bloemen door 

 insecten bezocht waren. Verschillende stuifmeelklompjes 

 waren niet meer aanwezig. Dit feit viel te meer op, daar 

 de bloemen door de vervorming klein en onooglijk waren 

 geworden. 



Ik meen een verklaring voor dit feit gevonden te hebben. 



Op het labellum valt met het bloote oog reeds een 

 verhevenheid op, die blijkt te bestaan uit een aantal zeer 

 eiwitrijke haren, die sterk deden denken aan de door 

 Porsch (1905) beschreven voederharen van Maxillaria 

 rufescens Lindl. Deze voederharen treden als vervan- 

 gingsmiddel voor den honing bij verschillende Orchideeën- 

 geslachten op. Blijkbaar is deze eigenschap bij honing- 

 orchideeën latent aanwezig, om op te treden daar, waar 

 de honingproductie gestoord is. 



Uit beide voorbeelden blijkt, dat de Orchideeën, wat de 



