—AAOVE x 40. 49 
-^LIB. 1. Cap. vs. $5, Liceat mihi faltem animi gratia &- 
in tranfitu exaniinare analogiam inter aérem Romanum & No- 
vi- Caftrenfem, que fane non eft exigua. — A&r Novi-Caflren(is 
collibus undique interclufus, nifi qua verfus Meridiem lacus pa- 
ter, nacura ut ut acris;bumidus tamen eft & gravis, poti(fimum 
flante Au(tro, cujus humidicati arcenda paucifimi zdium expo- 
ficariim parietes füfficiunt. Gravitas maxime in ítratis, qua: jux- 
ta ripam lacus vineas difterminanc, percipitur. Salibus vítriolicis 
& aluminofis refercum arguunt plantz, foxorum friabilitas,faci- 
lis vinetorutm proventus & poti(Iimum fcaturiginum vitriolico 
martialium abundantia. Infaluberrimis auftri. Africi, atque Eu- 
ronoti flatibus obpoxius,ab zfítivis caloribus ultra morem reli- 
qua Helvetiz exarde(cir, unde in tota Helvetiafere folus vipera- 
rum ferax eft; pe(tilens procul dubio futurus, nifi quotidie fere 
fub vefperam a Borea Jurano (a monte Jura, a quo devolvitur 
quafi, fic di&to ) repurgaretur, unde de hoc climate idem pene, 
quod de Auftriaco przdicare liceat ; nimirum aut vencofum il- 
lud effe auc venenofum. Incole urbis temperamento praditi func 
ut plurimum melancholico, minus ramen quam vicini Bernates, 
- fubfufco magis quam modo diéti vicini, & nonnulli fübpalli 
. cole prefati Bernen(cs; levi de caufa capite afficiuntur , & iis 
potiflimum fubjacent morbis, quos aéris gravitas (olet produ- 
cere, quales funt pulmonis vitia, febres malignz, cachexiz & pal- 
lores vultus ( maximein virginibus) incubus, tabes & confimil 
Porro aér Novi-Caftrenfis (qualidus & infalubris magis cft iis in 
anguítiis & montium faucibus , quz pigro atque immoto aére 
fordefcunt aut exhalationibus fubjacenr , quas faxorum rudera 
aut crypta naturales frequentiffima emictuat, 
Infalubritatem hanc, (nam & optimum aérem aliqua (ui 
parte infalubrem eíIe quis neget? ) urbani aéris fovet magna cx 
parte adjacens Nuithonia, que undiquaque corona montium 
ci ingicür, excepto tra&tu non admodum lato,quó ab orien- 
t€ & occidente in planities paludofas definir, In his autem pla- 
qa | nitie- 
