320 
sentis evi. Virum enim nobilem, C. Fr. Philippum Manrivx, 
et beat. F. J. F. Mrxrx, ambos ex amplissimis nature in- 
terpretibus, annumerare licet cum iis qui summam vege- 
labilibus injuriam fecisse arbitrarentur, eisdem animam 
(bfbdijies Srincip Maxrxo) si denegaverint. Meritissime 
contendunt laudati auctores motum et sensum non omni 
vite» necessario competere; has ccterum facultates minime 
cunctis vegetabilibus similiter deficere, ideoque pari jure 
plantas et animalia quodam spiritu animari. Vitze munera 
in planta universa equidem quasi indiscriminatim diffundi , 
apud bestias contra certis in parübus singula discreta 
exerceri, utrumque tamen entis genus omnem vitam suam 
anima sibi infuse pariter debere. Animalium et vegeta- 
bilium animas longe magis opinione sibi invicem esse 
analogas, et discrimina quo intercedere videantur, in dies 
minora fieri, prout physici arcana nature penitius seru- 
lentur. Nobis vero ignoscat illustr. Mnrivs si ex his quae 
super argumento meditati sumus, nondum illius exemplo 
confecerimus vegetabilem animam immortalitate condo- 
nori; et nos ipsi his intimis trahimur illecebris quibus 
mens humana miseriw sua et terraquee domus lantisper 
interdum oblita, in regionem sempiterna lucis se raptam 
praomature fingit; id autem solius anima humanae esse ar- 
bitramur terrestrem vitam , stato lempore, pro coelesti com- 
mutare. Dantur sane plurimi substantiarum spiritualium 
ordines qui libertate destituti proptereaque nec culpz nec 
meriti capaces, vitam indefinitam in forma privata non 
consequentur; atqui nonne hisce satis erit omnis materia 
visibilis sortiri vices quam plurimi e sacris seriptoribus non 
prorsus unquam perituram et delendam, sed potius mu- 
tandam olim seu renovandam fore existimant? Nec e pre- 
fatis sequitur, Mevexo frustra contradicente, quiddam vivi 
spiritus animeve corporibus illis etiam inesse qua organis et 
vita destituuntur, proptereaque non sine causa a s;culo in- 
anima dicuntur. Equidem quemadmodum creaturam sine 
creatore, sic materiam sine spiritu non intelligimus, et om- 
nia qui sensibus nostris quodammodo officiuntur, res 
eliam quz forma definita non coercentur, ut aer et. quid- 
quid flabile, diffusile aut fluidum sine pondere dicitur, for- 
mas aut leges solemnes agnoscunt quibus necessario , ut ens 
vivum anime suz, subjiciuntur. Id autem spiritus licet ma- 
teriem inanimam informet ac diversissimas illi infundat vi- 
res, multifaria quidem efficit corporum genera el specimina , 
nulla vero individua proprie dicta; causa inde est cur talem. 
spiritum ipsam intra materiam commorari iegre fingas, eum- 
demque libentius in ipso nature Conditore aut ejus ministris 
inhabitare existimes. Illustris Maru super anima vegetabili 
meditationes continentur, auctore Mzvzxo, in libro qui in- 
scribitur fleden und Deitrüge über Gegenstünde aus dem Ge- 
biete der Naturforschung , e& Monachii publici juris facta 
sunt anno S. MDCCCXXX VIII, 
Preter sensum et irritabilitatem, J. B. Wirrkn (in suis 
ADNOTATIONES. 
Abhandlungen. und. Untersuchungen. aus. dem. Gebiete. der 
aturwi: haft, insbesondere der Biologie [Gissw, a. 
MDCCCXXXIX ], p. 97 et seq.) plantis instinctum conce- 
disse fertur; vix autem credas eumdem tamen animam ve- 
getabilem simul repudiasse; illi propterea meritissime oblo- 
quitur Mzvrwvs cujus conferas dicta in WrzewaxNI. Archiv 
für Naturgeschichte, ann. IV (1838), tom. II, p. 2-6, et 
ann. VI (1850), t. II, p. 158 et 159. 
"Timidius dicunt nec nisi diminutam confitentur verita- 
tem qui de anima vegetabili tacent, sed vim vitalem in 
plantis agnoscere non recusant. Vim vitalem, ubi ubi sit, 
absque spiritu ejusdem rectore et dominatore quis intelli- 
git? Nec mera virium physicarum summa, nec quidquam 
ex iisdem necessario consectarium haberi potest. Corpora 
inanimata (quce anorganica , sane propter organorum , non 
autem structure proprie defectum, vulgo nuncupantur) 
bene multis obediunt viribus, natura et virtutibus ab in- 
vicem discrepant, attamen neutiquam vivunt. Aliquid am- 
plius vivis entibus inesse satis superque patet, et id quod 
accedit capere nequimus, nisi dignitate longe superius non 
modo materie ipsi qua entia struuntur, sed etiam cunctis 
viribus, quum physicis, tum chimieis,, ut hodiernis uta- 
mur vocabulis, que eidem substantie sicut. universis na- 
tura corporibus dominantur. Vis vitalis nequaquam , harum 
instar, universalis est, sed singulis entibus priva et cum 
singulis varia; individua est, rectrix , ordinatrix , eamque 
cum sacris litteris animam viventem dicimus. Ad suum, 
quodcunque sit cui infundatur, corpus informandum tuen- 
dumque, omni utitur apto materie genere, simul et, 
prout res postulat, omni vi ex universalibus qua ubicun- 
que terrarum pari modo natur& dominatoribus servire 
jusse sunt. Ne ideo obstupeamus suis in cdibus corpora 
nonnulla si fingat. que inter inanimata etiam occurrant. 
Ipsa c;eterum sepissime his extraneis viribus iegre impe- 
rat, quin imo et iisdem et aliis potestatibus tandem op- 
primitur; dolorem enim aut saltem injurias et mortem a 
corpore sibi credito arcere nequit; nam omnis a saculo cin- 
«gemiscit ereatura» (Rom. vut , 2» ), et «quis est homo qui 
«vivet et non videbit mortem?» (Ds. xxxxvirr, A9.) Licet 
igitur non minus abhorreamus quam clar. Arzrztp (eujus 
conferas animadversiones in Ephemeride botanica. beroli- 
nensi, tom. XIX [1861], p. 93) ab omni doctrina quae spi- 
ritum neget, nil reformidamus de veriore scientia a subti- 
lissimis chimiz vel synthetic disquisitionibus. Libentissime 
profecto plaudimus inventis qua summa DEI providentia 
humanae sagacilali quotidie concedit, vix autem miramur 
nonnulla ab homine artificiose fingi e corporibus qua ani- 
ma vivens suum ad usum generare soleat. Hoc enim inter- 
pretamur quasi mens humana extra corpus animatum id 
ipsum conscia operaretur quod vulgo sub ejusdem vela- 
mine ipsa inscia, aut quod anima infimioris dignitatis in 
bestiola vel planta, sui sane ignara efficit. Talis tamen fa- 
