4 NEDERLANTZE 
Het vierde Hooftdeel. 
Van de eerfte Oeffenaars. 
x7 Y hebben hier vooren aan-geroert, hoe dat de Citroen-boom, (en 
miffchien ook d'andere) door ‘Palladins uit Meden in Italien zijn over. 
gebraght ; maar wie die eer{t in Nederlandt heeft op-gequeekt en geoeffent, 
is niet te reght bekent. 't Is zeker, dat dit Werk voor weinigh Jaren 
alhier tot volkomentheidt is geraakt ; dat onze Ouderen voor hondert 
Jaren hier af weinigh hebben geweten , blijkt aen de Schriften van Caro/us 
Stevens, in zijn Landtwinning, en meeranderen. C/ufiys is na mijn gevoe- 
len al van d'eerfte, die deze Boomen in Nederlandt gebraght heeft : want 
nogh op heden eenige van hem uit Zaadt gewonnen Lmoen- en Oranje- 
boomen in den Hof van d’ Academie tot Leiden in ’tleven zijn, doghalleen 
… wildren onvrughtbaat, zonder eenige in-oculeringe. In Brabandt en Vlaan- 
he deren is deze Oeffeningh al voor veel Jaren bekent, gelijk ons Ferrarius 
“57E verhaalt van de E. Heer Guilielmus de Blafere, tot Gendt, in Vlaanderen, 
die in deze werenfchap zeer uitftekende is geweeft , en als met verwondering 
aanmerkt, zoodanige werden nogh heden in Brabandt tot Bruflel en Ant- 
werpen veele gevonden , alwaar de meefte Boomen uit Zaadt geteelt, en tot 
volkomentheidt op-gebraghr zijn. « Het luftige Italien heeft ons Nederlande 
uit haren Hefperides eer{t voorzien, en van hare Vrughten mede-gedeelt. 
D'opreghte kenniffe van haar oeffening is in Hollandt uitgevonden , door de 
ì jan Roe- Heer Joan Roeters zal. in zijn leven Secretaris der Stadt Amfterdam , wiens 
es kerinifle in deze weteníchap boven allen heeft uic- gemunt, gelijk zulks 
aan veel oogh-getuigen de waarheidt heeft doen verzekeren; dogh mec zijn 
ontijdigen doodt is dien heerlijken Amftelfchen Hefpertdes vernietight, 
wiens vermaartheidt niet alleen in Nederlandt , maar tot in verfcheide 
andere Geweften uit-breiden, zoo dat die bezoght wierdt van vele uitfte- 
kende Vorften, en zelf die eere heeft gehade, dat dien Doorlughtigen Prince 
Cofinus de Medicis , Groot-Hartogh van Florengen, &c. met verwonderinge 
over deze Hefperife Plantage , is op-genomen geweeft , wanneer hy aan- 
fchouwde de volmaakte kenniffe van dien voortreffelijken Oeffenaar. In 
ed van dit Werk is niet minder geweeft, Sr. Willem van Heuvel , Koopman tot Am- 
VE fterdam, door wiens Doen dezen Handel zeer heeft toe-genomen, alzoo 
alle Aanfchouwers als met een ontfteken begeerte wierden aan-geprikkelt 
tot de goude Vrughten , waar van de Hefperife Hoven dezer Mannen over- 
vloeiden , want door de ervarentheidt van veele Jaren zijn zy tot her ge- 
wenfchte einde gekomen. Wy zullen haar de eere geven, en meinen ook 
vaftelijk, dat men haar onder het geral van d'eerfte Uitvinders moet rekenen, 
te weten, van die genen die dit Werk tot volkomentheidc in ons Nederlandt 
hebben gebraght. Haar-lieder namen heeft het ons goedt gedaght alhier te 
ftellen, om die uit het Graf der vergetelheidt te houden, en by de Nako- 
melingen te doen bloeyen, zoo lange als den Hefperides in Nederlandt 
haar altijdt-groenende gedaante, by opreghte Oeffenaars zal aangenaam en 
lieftalligh zijn. 
Het 
