Gedaante, 
Hefp. lib. 3. 
cap. 24. 
Gedaante. 
- Stamis vaften hardt van 
â NEDEERAN TZ E 
Het vijftiende Hooftdeel. 
Van de Adams-appel of gemeene Swarte-Limoen. 
D En boom die den gemeene Adams-Appel voortbrenght, zijn de takken 
met veele lange, fterke doornen gewapenc, het hout is broos en light 
brekende, flordigh in ’t waflen, en kan niet als met groote moeiten tot 
een goeden Kroon gehouden werden, de bladeren zijn donker-groen, hart, 
enlangh-ront van maakzel , een weinigh gekronkelt, en hebben veeltijdts 
aan hetbegin, een hartje of voetje gelijk de Oranje-bladeren, de blomtnen 
komen overvloedigh daar op voort, grooter als den Oranje-blom, van 
binnen wit, en van buiten met rootaghtige ftreepen, flap van reuk, de 
vrugbt is rondraghtigh, onder en‘ boven een weinigh in-gedrukt , de ge. 
meene Oranjen-appel wel tweemaal in groote overtreffende, de verwe is 
volkomen Gour-geel, de Schorfle een weinigh rouw en gekartelt, het vlees 
matigh dik, aangenaam van fmaak „ het mergh is zulpher-verwigh, lieflijk 
zuur, door elf of twaalf aaren verdeelt ‚ deze Vrughten hebben wy alhier te 
lande by fchoone warme Somers, in ’t zelfde jaar by narijp gehade, gelijk 
zulks 1670 gebeurt is, den boom is by ons met den naam van Swarte Limoen 
bekent, om dat de vrughten zoo haaft die fpeenen, zwart van verwe zijn, 
Het is de Pomum Adami Comune van Ferrarius. Hier te lande is dezen boom 
gemeen by de Oeffenaars, en wert in Brabant van de Hoveniers Citroen- 
boom genaamt, dogh zeer qualijk, vermidts daar mede geen gemeenfchap 
heeft, onderallefoorten van Limoenen is deze de hartfte „om de koude des 
zer landen te verdragen, en zeer gewilligh in ’t voortbrengen van hare vrug- 
ten, welkers zap in de fpijze zeer aangenaam wert bevonden, hoewel Fer- 
rarins dat eenighzints fchijnt tegen te {preken, zoo heeft ons de ondervin- 
dingh noghtans anders geleert. 
Het feftiende Hooftdeel. 
Van den Oranje-boom in ’t gemeen, 
O Nder de Hefperife Doghteren heeft Hefperthuza , welk is den Oranje: 
=S boom den aldergrootftelof , zoo ten aanzien van de vermakelijkheidt , 
des gezights, als van wegen de uitmuntende eigenfchappen, waar mede die. 
begaaft is, dezen boom wert tot een bequame hooghte, dogh verfcheiden, 
na de plaatzeen lught, daar die geplant is, de Wortelis dik en knoeftigh; 
fterk van reuk, en geelaghrigh, in veel dwarfle zijd-takken verdeelt, de 
hout , en binnen wit, de Schorfle is donker-groen, 
met een yzeraghtige verwe vermenght, de kroon verfpreit zigh in veel take 
ken, die aan de einden in menighte vrughtbare fcheutjens verdeelt zijn; 
‘deze takken zijn met verfcheide doornen gewapent , dogh die vergaan; 
door de vrughrbaarheidt en menighvuldigh inoculeeren. De Bladeren zijn 
fchoon groen, groot, na vooren fpits toeloopende, after aan de fteel is 
een voetje, datde gelijkenifTe van een hartje heeft, uit welk het groote blat 
fchijnt voortte komen, en zijn alle met meenighte kleine en byna onzight- 
bare gaatjes doorboort,even als de bladeren van het Hypericum. En wanneer 
men die tuflchen de vingeren wrijft, geven een zoete en aangenamen reuk. 
De Blommen zijn fneeuw-wit, van zes of aghr bladeren gemaakt in't midden 
ver- 
