HESBRERIDES 25 
D'Oranje-boom is het voor-verhaalde quaadt mede onderworpen; 
waarom die als den Limoen-boom in dit geval moet gehandelt werden : Maar 
nogh heeft zy ietbyzonders , datze aan de voor-einden van de takken veel- 
tijdts zeer dighte kribbelige en menighvuldige kleine fcheutjes voort- 
brenght, (inzonderheidt die met gekronkelde bladeren ,) welke het voed- 
zelte kraghtiger uit-mergelen , en vorder {chieten van jonge looten verhin- 
deren, en den Boom te veel doen bloeyen ‚ waar door ten laat{ten een uit- 
teeringh werdt veroorzaakt ; om dit voor te komen , werden die overvloe- 
dige fcheurjes in haar begin uit-gebrooken , en maar twee of dry ten hoogh- 
ften by-eengelaten ; of indien men bevindt , dat deze fcheuten te veel zijn 
gebleven, werden die op den algemeenen fnoeitijdt wegh-genomen , ten 
einde de aanftaende nieuwe te kraghtiger mogen voort-komen. 
Wanneer men gewaar werdt, dat den Limoen- en Oranje-boom beginnen 
op tehouden van groeyen , en in gebreeke blijven van nieuwelooten te fchie- 
ten, ’twelk teekenen zijn, datde groeyende kraghr isaf-genomen , zijnde 
veroorzaakt door het overvloedigh bloeyen en Vrught dragen, zoo zal 
men den gantfchen Kroon , cot op een hand-breet, af-houwen , en den Boom 
(gelijk hier voor in ’t aghtfte Hooftdeel is geleert) in verflche Aarde ver- 
planten, nade Wortelen wel gezuivert zijn ; waar door de zelve als tot een 
nieuw leven geraakt , en men verkrijghcalzoo , in plaats van uit-geleefde, 
wederom jonge jeughdige Boomen. 
Dit Snoei-werk moet ter handt genomen werden in de voor-tijdt, te 
weten , zoo haaft de Boomen uit de Winter-plaats komen, en volgens Zer- 
rariö leeringh , mer een af-gaande Maan : maar tot het wegh-fnijden van ver- Hefr. jn é. 
dort , of verftorven hout en zal men geen tijdraanzien , dewijl dat moet 
wegh genomen werden , zoo haaft als het zelve gezien werdt. Tothet af- 
nemen van den ganc{chen kroon , kan men geen Jaaren voor-fchrijven, alzoo 
alleen op de voor-verhaalde teekenen daar omtrent moet werden gezien. 
Het gereerfchap , dat men tot dit werk van nooden heeft, is een Snoei- beitel, 
houten Hamer, kleine Zaage, krom Snoei-mes, en Ent-wafch , om de ge- 
maakte Wonden voor het in-waateren te bevrijden , en het genezen te be- 
vorderen. f 
Het negen-en-dertighfte Hooftdeel. 
Van de Middelen tegens verfcheide Gebreken , en Ongediert. 
@& Elijk de Menfchen en Dieren-haar Ziekten, Quaalen, en Vyanden zijn 
onderworpen , alzoo mede de Boomen en Planten , die noodtzakelijk 
daar tegen door hulp-middelen moeten geredt, en befchermt werden, indien 
men de zelve by hare welvaart en gezontheidt wil behouden. 
Degemeene Ziektens, die wy hier te Lande bevinden , zijn het Gommen,;, 
geel werden, luizen, verrottingh en verouderen : Wat her eerfte belanght, 
fchijnt zijn oorfpronk te nemen uit eenige quaad-aardige koude taaye ftoffe À 
’t welk de natuur zoekt quiĳtte werden, en op d'een of d’ander plaats uit- 
werpt, in een taaye en fcherpe voghtigheidt, die alles (waar zy langhs henen 
vloeidt) in-eet , en bederft : daarom ‚ zoo haaft men dit quaadt verneemt, 
zal de begomde plaats met een fcherp Mes tot op het gezonde hout uit-ge= 
fneden werden , de uit-gefneden Wonde beftrijken met Kalk en Turf-afch, 
Oranje- 
boom. 
Af-nemen 
van den 
Kroon. 
Tijdt. 
GE 
Gommes, 
die te zamen met Regen - water tot bequame dikte vermenght zijn Ee 
an 
