40 NEDERLANTZE 
want het gebeurt hier te Lande by zommige flappe Winters , dat de glaazen 
antfche dai open ftaan, en daarom dient voor een algemeenen regel , zo 
Openea langh het fchoon Weér is, en niet en vrieft, zullen de Venfters naght en dagh 
a vien open blijven, tot half November, en dan zal men die des avondts voor den 
feren. __onderganghder Zonnefluiten : Maar als het miftigh, mottigh, en vriezent 
Weêr is, zal men die toe houden , en het moet een Oeffenaar niet verdrieten 
de Venfters te openen en te fluiten , al was her veel malen op eenen dagh; 
want hoe de Boomen meer verlught werden , hoe het beter is ‚ om zoo alle 
verftikkingh en befchimmelingh voor te komen. Wanneer het nu begint 
te vriezen , dogh niet zoo fterk, dat de Vorft in huis komt, opent men alleen 
by daagh de houte Venfters of Luiken, ten einde, datde Zon in de Winter- 
plaats íchijnende, de Boomen en Vrughten magh verquikken ; en tegen den 
avondt, voor Zonnen ondergangh, moet men de zelve weder fluiten, om by 
naght niet fchielijk van de koude overvallen te werden. Als nude Vorft 
beginttoete nemen , zal de Winter-plaats t'eenemaal geflooten blijven , en 
men moet maken, dat daar geen toght-gaten zijn, waar die nedervallen doen» 
zegrootefchade, en veroorzaken , dat het eerder binnen ’s huis ys maakt. 
Niet-te-min , als het op de middagh fchoonen Zonne-fchijnis , magh men 
de zelve door de glaazen wel binnen laten, en vertrokken zijnde, wederom 
; dighe{luicen. Wanneer het nu zoo fterk vrieft, dat binnen ’s huis niet langer 
Pijn he zonder vyer ftooken is te houden , 't welk men gewaar werdt door het ftellen 
van eenige Teften of Potten met water , hier en daar in de Winter-plaats , en 
men bevindt, dachetbegint yste maken , als-dan is het tijdt om vyer in de 
Kaghgel-ovens te brengen, ’t welk gemeenlijk gefchiedt des morgens vroegh, 
en des avondts ointrent negen uuren. Maar indien’tgebeurt , dat het b 
dagh mer deze twee vyeren nietiste houden, als-dan moet men op de mid- 
Gemee” dagh mede ffooken , en in die vyeren dezen algemeenen regel houden : zoo 
arj Tik langh het water in de Teften nier bevrieft, behoeft men geen vyer te maken , 
ren, en wanneer het water tot ys werdt , moet men niet fterker ftooken , als dat 
mien ziet het ys los werden , en de Vorft daar op niet kan vatten ; want indien 
men te heet vyert, zal het meerder fchade doen , als of het eens in de Winter- 
plaats quam te vriezen. 
’t Is my eens gebeurt, dat de Vorft, de Boomen by naght overviel, en dat 
Bladeren en Vrughten ftijf konden , als of die wit berijpt waren, ’t welk door 
onaghezaamheidt van den Hovenier was veroorzaakt. Om dit ongeval 
wederom teredden, wierdt in de Kaghgel-ovens, langhzaam vyer gemaakt, 
en niet ten eerften heet geftookt, door welke zoete aan-gtoeyende warmte ; 
de bevroore Bladeren en Vrughten allengs begonden te ontdooyen, en tot 
haar voorigen ftant geraakte ; ja hebbe noóit meerder rijpe Vrughten gehadt 
als opdat zelve Jaar van 1668. Hetgevaltook wel , dat het in de Winter- 
aars ‚ boven aan de Zolder (wanneer men eenige dagen after-een vyer 
Wieren tookt, zonder dat de Venfteren geopent werden , wegens den geduurigen 
plas. Vorft) veel droppelen waters hangen, welke op de Boomen nedervallende, 
daar groot quaadt by-brengen; namentlijk, befchimmelingh aan de takken , 
en het af-vallen van Vrughten en Bladeren, waar tegen men moet voorzien, 
en dit met een Schippers Dweil op een ftok, dagelijks af-nemen „en zoo haaft 
de tijdt het eenighzins toe-laat, de Venfteren te openen , om deze voghtige 
dampen, die uit de Aarde op-rijzen , tedoen vertrekken ; want door het 
Tijdt om langh toe-ftaan van de Deuren en Glaazen blijvenze beflooten. 
nad de _En op deze voor-verhaalde wijze moet men zigh gedragen. In tijden 
openen. _ vanVorft, die nu op-houdende, moeten de Venfteren weder open , omde 
Boemen 
Voghtig- 
