HESPERIDES 43 
Het twee-en-veertighfte Hooftdeel. 
Van het voordeel, en ’t gebruik van den Oranje-boom. 
H Et geen eerlijk, voordeeligh en vermakelijk is, isprijzens waardigh, en 
magh zonder fchroom van alle Menfchen by der handt genomen wer- 
den, dar deze dry eigenfchappen in onze Oeffeningh te vinden zijn , is aan 
een yder bekent, die de zelve grondigh verftaac; wat het vermaak en de eer- 
baarheidt aangaat, die zijn genoeghzame getuigen van haar zelf, en onnoo- 
digh te bewijzen, daarom wy alleen hier van het voordeel, en 't gebruik zul- 
len fpreken. De voordeelen die deze Boomengeven, zijn verfcheiden , be- 
halven, na dat tot behoorlijke groote gekomen zijn, voor veel geldts konnen 
verkoft, en goede winfte mede kan gedaan werden,zoo hebben die nogh haar 
byzonder gebruik in de Genees-konft, Huis-houdinghen Reuk-werk , waar 
“ wy zullen handelen. 
Uit den Oranjen-boom werden veel zaken toe-bereidt, zoo tot vermaak 
als noodtzakelijkheidt. 
De Bladeren zijn goedt tegen een geftooten en gekneufden Scheen , en 
geneeft die , wanneer men de zelve twee maal daaghs daar verfch op-leght. 
Deze Bladeren in den mondt geknaauwt , geven een zoeten en wel-riecken- 
den adem. 
Men difteleert uit de Orartje-blommen een Water , ’t welk lieflijk van reuk 
is, entot veel dingen in de Genees-konft bequaam ‚ voornamentlijk om te 
doen fweeten, het herte te verfterken, en meer andere Gebreeken , daar af 
de Boeken der Genees-meefters en Kruit-befchrijvers vol zijn. 
Om dit Water te maken , zal men de Oranje-blommen plukken des mor- 
gens, al-eer vande Zon befcheenen zijn , ende diftilleeren in een tinne klok, 
met langhzaam vyer , op dat geen de minfte verbrandtheidt daar omtrent 
komt; want deze diftillatie moet alleen maar by uit-waaflemingh gefchie- 
den , en als-dan zal men bekomen, wel weinigh, maar niet-te-min een zeer 
lieflijk en kraghtigh water. Men kan ook ten anderen , voor die meerder 
hoop begeert , diftilleeren in een Ketel , door een flangh, hoewel zoo aange- 
naam niet zal ruiken. 
De Blommen van Oranje-boomen zijn zeer goedt ineen Kas met fchoon 
_Lijnwaar gelegt, om het zelve eenen aangenamen reuk te geven. 
Maar om hier te Lande uit de Blommen Olie door de diftillatie te trekken , 
is niet wel. mogelijk, alzoo de menighte , die daar toe vereifcht werdt, veel te 
groot is ; want zes hondert Pondrt nauwelijks twee of dry Ongen uit-leve- 
ten: dan, om niet t'eenemaal van dit lieflijk Reuk-werk verfteeken te zijn, 
zoo werdt hier na nogh geleert ‚ hoedanigh men dat op een ander wijze zal 
toe-ftellen. 
Om van de Oranje-blommen een uit-trekkingh met Brandewijn te ma- 
ken, zoo neemt tot yder Pint twee Ongen Blommen, ftelt die in de Zon te 
diftilleeren, veertien dagen langh, en gebruikt daar van een Lepel vol te ge- 
lijk , tegen veelderhande koude ziekten en gebreeken , en inzonderheid in 
het Colijcq , of krimpingh der darmen. 
Om deze Blommen in Suiker te bewaren , ’t welk gemeenlijk Confijten 
werdt genaamt, zoo zal men die plukken even te vooren eer die open gaan, 
en met {choon Regen-water op-kooken , tot datze morw „en van haar rand 
zeide 
De Blade- 
ren. 
R. Dod. 
Herbar. 
28 boek, 
2 cap. 
Brande- 
wijn. 
Suikeringh. 
