D) Szyb mamutowy Nr. IV. 

 Dr. M. Łomnicki. 



Szyb ten założono przy końcu września 1907 r. na Ropyszczn, parceli zwanej 

 » polem Dmytrukowem«. Jest on o kilkaset metrów oddalony od koryta Łukawca Wielkiego, 

 a o kilkanaście metrów wyżej nad niem położony. W przekroju poprzecznym ma ten szyb 

 postać prostokąta na 2'4 m dł., a 1/2 m szer. Oś długości tego prostokąta ma w przybliżeniu 

 kierunek wdzd. 



Naprzód przebito stary nasyp na 4 m głęboko aż do pierwotnego naziomu i dosię- 

 gnięto próchnicy do 0"5 m grubej; następnie glinę żółtą na 1*5 m, dalej dołującą pod nią 

 glinę siną do 2 m miąższą, pod nią zaś warstwę żwiru bezwodnego do 1"5 m grubą, a po- 

 niżej znowu glinę siną do 1'5 m grubą, nieprzepuszczalną. Razem cała miąższość tych warstw, 

 licząc od pierwotnego naziomu wynosi około 7 m (z nasypem 11 m) l ). 



Poniżej przebijano już tylko gliny piaskowate, ciemno - popielate lub szarawo - brunatne 

 i zielonawe z luźnie wtrąconymi drobniejszymi i grubszymi żwirami, przepojone ropą i suro- 

 wicą solną, z zawartymi w nich obficie szczątkami roślin, owadów i mięczaków lądowych. 



Na pierwsze ślady mamuta trafiono tu, około 10 października 1907 r., w głębokości 

 12 - 5 m w południowo-wschodniej ścianie szybu. Ryła to głowa wraz z zachowaną skórą, zę- 

 bami trzonowymi górnej szczęki i siekaczami, w pierwszej już chwili przy wydobywaniu po- 

 gruchotana przez nieświadomych robotników. Ze skóry okrywającej czaszkę zachowała się 

 tylko część twarzowa ze szparą powiekową po prawej stronie i część małżowiny usznej. 



Następnie wydobyto cały potężny płat skóry z okolicy grzbietowej na 3 m długi, wraz 

 z częścią połączonych z nią jeszcze kręgów ogonowych. Skóra zachowała się wybornie, była 

 miękka i bardzo podatna. Utrzymała się nawet właściwa jej barwa śniada, przechodząca 

 miejscami skutkiem działania wodorotlenku żelazowego w rdzawe zabarwienie. Lepiej zacho- 

 wane części tej skóry poodkrawywali robotnicy, pokąd leżała jeszcze na hałdzie. Od strony 



J ) Miąższość i jakość warstw przebitych do tej głębokości polega na ustnej informacyi, udzielonej 

 przez B. R., dozorcę tego szybu, którego ściany ocembrowane nie dozwalały później naocznie przekonać 

 się o jakości tych warstw. Kierownictwo kopalni nie zważało wcale na te szczegóły. 



