Roślinność szybu mamutowego w Staruni. 

 Dr. M. Raciborski. 



W iłach mamutowego szybu w Staruni obok mamuta i nosorożca i innych szczątków 

 zwierzęcych były bardzo liczne pozostałości roślinne, mianowicie kawałki pni, gałęzi, liście 

 i owoce. Zbadaniem i określeniem znalezionych kawałków drewna drogą anatomiczną zajął 

 się dr. W. Szafer, ja zaś oznaczeniem liści i owoców. 



Zarówno okazy roślinne jak sposób ich zachowania świadczą, że zostały one w po- 

 staci luźnych ułamków wrzucone w konserwujący je ił solny, przesiąkły ropą. Liście leżą po- 

 jedynczo, są często pogięte, sfałdowane lub połamane, otulają nawet niekiedy znajdujące się 

 wśród iłu otoczki żwirowe. Te okazy świadczą o transporcie wodnym. Sądząc jednak z do- 

 brego sposobu zachowania pofałdowanych w sposób wymieniony liści, przypuścić trzeba, że 

 transport odbywał się na drodze krótkiej. Obok liści pofałdowanyyh i pogiętych napotykały 

 się jednak i płasko leżące, zapewne wiatrem wrzucone bezpośrednio w konserwujący je mo- 

 czar ropny. Zagadką pozostanie obecność długoogonkowych liści babki (Plantago major), 

 widocznie siłą oderwanych od rośliny, o rozmiażdżonym w jednym wypadku końcu ogonka. 

 Dość prawdopodobnem zdaje się przypuszczenie, że zostały one oddarte na stoku, tuż nad 

 moczarem stopą lub ciałem staczającego się większego zwierzęcia. Wreszcie owoce rzepika 

 (Agrimonia) dostały się tu bez wątpienia przyczepione zadziorkami do skóry zwierząt, przy- 

 niesione może z dalszej odległości. 



Szczątki roślinne oblepione są iłem i woskiem, przepojone solą, która w nich niekiedy 

 krystalizuje, oraz ropą. Dzięki temu przepojeniu zachowały się dobrze i można je badać mi- 

 kroskopowo. W tym celu po przemyciu alkoholem wymywano je xylolem, poczem po usu- 

 nięciu xylolu można oczyszczać je dalej ługiem potasowym, kwasem solnym, chloralem, prze- 

 świetlać olejkiem goździkowym. 



Dobry stan szczątków roślinnych skłonił mnie do zbadania, o ile znajdujące się w nich 

 związki organiczne uległy zmianom w warunkach niezwykłej fosylizacyi, podczas której brakło 

 niszczącej działalności drobnoustrojów, a zapewne zahamowana była autolyza. W tym celu 

 używałem materyału przemytego alkoholem i xylolem, reakcye badałem drogą mikrochemiczną 

 z następującym skutkiem. 



