— 102 — 



Drugi kręg szyjny czyli zwrotny (Epistropheus). 

 Tab. II. Ryc. 5, 6. 



Kręg ten zachował się o wiele gorzej niż pierwszy, gdyż wyrostek ościsty i wyrostki 

 poprzeczne są odłamane: Z wyrostka poprzecznego prawego zachowała się jednak po części 

 strona przednia, tak, że otwór poprzeczny (for amen tirtnsversum) jest zupełny. 



Trzon tego kręgu jest silnie wydłużony w kierunku poprzecznym. Wysokość trzonu 

 (w wymiarze strzałkowym) wynosi po stronie przedniej 75. po tylnej 120 mm. Szerokość kręgu 

 (między wewnętrznemi krawędziami otworów po prze czy cli (foramina transtiersaria) 

 wynosi 175 mm. długość od szczytu wyrostka zęhiastego do środka tylnej ściany kręgu 128 mm. 



Ściana dolna czyli hrzuszna trzonu, lekko wypukła, zagłębia się ku otworowi po- 

 przecznemu (foramen transversum) w kształcie szerokiej, niezbyt głębokiej brózdy. Po- 

 wierzchnia ściany w pośrodku chropowata, ku zewnątrz więcej gładka, biegnie od tyłu i dołu 

 do przodu i góry. Długość jej w linii środkowej, od brzegu powierzchni stawowej dla atlasu 

 do tylnego brzegu trzonu, wynosi 84, przy nasadzie wyrostków poprzecznych zaś 72 mm. Na 

 tylnym jej brzegu prawie na wysokości dolnego korzenia wyrostka poprzecznego, znaj- 

 duje się półcylindryczny wyrostek, wznoszący się na 13 mm ponad poziom trzonu. Szczyt 

 tego wyrostka zajmuje płaska, lekko pogięta powierzchnia kształtu półksiężyca, cięciwą do 

 tyłu, łukiem do przodu skierowanego. Powierzchnia ta zwrócona do tyłu i boku, 25 mm 

 w wymiarze strzałkowym wysoka, a 22 mm w osi kręgosłupa długa, służy do połączenia 

 z odpowiednią powierzchnią, wystającej ku przodowi części diapolyzy trzeciego kręgu. 



Ściana górna trzonu do przewodu rdzeniowego zwrócona, 60 mm długa i 75 mm 

 szeroka, ma kształt trapezu, szerszą podstawą do tyłu zwróconego. W linii środkowej po- 

 wierzchnia ta rozdzielona jest grzebieniem płaskim i szerokim, z przodu zwężającym się i pod- 

 noszącym ku środkowi a rozszerzającym się znowu ku tyłowi, gdzie grzebień ten łączy się 

 z krawędzią tylnej powierzchni trzonu. Między grzebieniem tym a łukiem z każdej strony 

 znajdują się półksiężycowate wgłębienia, przechodzące ku tyłowa w incisura intervertebralis, 

 ku przodowi zaś w brózdę, otaczającą wyrostek zębiasty (processus odontoideus). 



Ściana p r z e cl n i a trzonu tworzy powierzchnię stawową clla atlasu i otoczona jest wy- 

 stającym brzegiem. Składa się ona z dwóch powierzchni nerkowatego kształtu, położonych po 

 obydwóch stronach wyrostka zębiastego i połączonych szerokim mostkiem pod nim biegną- 

 cym. Długość tych płaszczyzn bocznych w kierunku strzałkowym wynosi 95 mm, szerokość 

 również 95 mm. Szerokość mostka łączącego płaszczyzny boczne wynosi 40 mm. 



Wyrostek zębiasty (processus odontoideus), od trzonu niewyraźnie odgrani- 

 czony, przedstawia się w postaci stożka, wyciągniętego w kierunku poprzecznym, 100 mm 

 szerokiego i 75 mm długiego (w wymiarze strzałkowym). Górna część wyrostka tworzy ro- 

 dzaj sutki o powierzchni spadającej po stronie dolnej dosyć stromo, po stronie górnej zaś 

 opatrzonej w oddaleniu 20 mm od wierzchołka dosyć silnem wgięciem. Wysokość samej 

 sutki wynosi około 40, szerokość przy nasadzie 36 mm. Po bokach sutka sama oddzielona 

 jest od reszty powierzchni stawowej ważkim i płytkim rowkiem, biegnącym od przodu i dołu 

 do góry i tyłu ku przewodowi rdzeniowemu. Podstawa wyrostka nie jest oddzielona wyraźnie 

 od przewodu rdzeniowego i niewidocznie przechodzi w jego dolną ścianę. Wyrostek sam stoi 

 prawie prostopadle cło trzonu kręgu. 



