— 106 — 



pogiętej, 40 mm długiej i 20 mm szerokiej, do której widać jeszcze poprzyrastane szczątki 

 więzadeł. 



Łuki górne tworzą pryzmat trójścienny, krawędzią ostrą ku górze skierowany. Łą- 

 czą się one ze sobą pod tak bardzo rozwartym kątem, że tworzą tylko lekkie łukowate wy- 

 gięcie. Wymiar ich podłużny (w osi kręgosłupa) pod wyrostkiem ościstym wynosi 30 mm, 

 wymiar strzałkowy, przez wyrostek ościsty przechodzący, również 30 mm, wymiar poprzeczny 

 od nasady jednej zygapofyzy do drugiej tak z przodu jak i z tyłu 78 mm. Powierzchnia 

 przednia łuku jest ku przodowi lekko łukowato wypukła, chropowata, powierzchnia zaś tylna 

 łuku odpowiednio wygięta jest w środku nierównomiernie rozsianymi guzkami pokryta, ku 

 wyrostkom stawowym więcej gładka. 



Wyrostek ościsty występuje zaledwie w postaci niewielkiej wyniosłości, na 70 mm 

 szerokiej (w osi wyrostków poprzecznych), zlewającej się niemal zupełnie z łukami tak, że 

 jego wysokości i długości wymierzyć niepodobna. Spodnia część łuku (od strony przewodu rdze- 

 niowego) jest płaska, a w środku wysklepienia opatrzona brózdą ku przodowi i górze biegnącą. 



Wyrostki stawowe przednie, cz. przednie zygapofyzy (processus articulares 

 anteriores), są położone niżej, aniżeli tylne, sięgają bowiem swym wierzchołkiem tylko do po- 

 lowy wysokości tych ostatnich. Kształt przednich wyrostków trzeciego kręgu różni się wybitnie 

 od kształtu tychże kręgu 4, 5 i 6-go, posiada bowiem kształt klina ostrzem poprzecznie 

 ustawionego i skierowanego w dół i ku przodowi. Powierzchnia ich stawowa 50 mm długa 

 a 44 mm szeroka, okolona od zewnątrz wązkim rowkiem, skierowana jest do góry i przodu. 

 Długość przedniego wyrostka stawowego (w osi kręgosłupa) od nasady tylnego wyrostka sta- 

 wowego do najbardziej naprzód wysuniętego punktu dolnej krawędzi powierzchni stawowej 

 przedniego wynosi: 37 mm (w 4-tym kręgu 35 mm, w 5-tym 40 mm, w 6-tym 43 mm). 



Wyrostki stawowe tylne, cz. tylne zygapofyzy (processus articulares posteriores) 

 mają kształt klina ostrzem skierowanego ku dołowi do incisura intervertebralis, którego 

 zaokrąglona głowa zwrócona do góry, stanowi zewnętrzny brzeg łuku górnego. Długość wy- 

 rostka tylnego (w osi kręgosłupa) wynosi 40 mm (w kręgu 4-tym 42 mm, w 5-tym 45 mm, 

 w 6-tym 48 mm), mierzona od środka rowka, dzielącego od siebie przedni wyrostek stawowy 

 od tylnego, aż do najdalszego punktu górnej krawędzi wyrostka. Powierzchnia stawowa tyl- 

 nego wyrostka, 60 mm długa i 40 mm szeroka, jest więcej wydłużona niż odpowiednia po- 

 wierzchnia w kręgu czwartym. Brak jej też owego wyrostka, który znajduje się w przedłu- 

 żeniu klina ku incisura intervertebralis w kręgu 4-tym i 5-tym, a zanika w kręgu 6-tym. 

 Oddalenie najwięcej wystających punktów tylnych wyrostków stawowych wynosi 125 mm. Ro- 

 wek, oddzielający na zewnątrz wyrostki stawowe przednie od tylnych, jest bardzo głęboki. 

 Incisura intervertebralis posterior jest szeroka. Przewód rdzeniowy, 80 mm szeroki 

 i 50 mm wysoki, równomiernie łukowato wysklepiony. 



Kręg ten nieco większy od okazu z Berezowki, kształtem nie różni się od niego isto- 

 tnie, chociaż stosunek poszczególnych wymiarów jest niekiedy w obu nieco odmienny, co 

 trzeba brać na wzgląd przedewszystkiem różnego wieku (mamut ze Staruni był trochę starszy 

 od Berezowskiego), a także i różnic indywidualnych. 



