— 135 



Czwarty kręg lędźwiowy. 

 Tab. X. Ryc. 49, 50. 



Długość trzonu tego kręgu w osi kręgosłupa wynosi 80 mm, średnica ściany prze- 

 dniej i tylnej mniej więcej 120 mm. Ściana górna trzonu do przewodu rdzeniowego zwró- 

 cona wklęsła; ściana dolna wypukła, tylko w środku rowkowato wgłębiona. 



Wyrostek ościsty, ustawiony niemal pionowo, jest płaski prawie prostokątnego 

 kształtu. Długość jego krawędzi przedniej wynosi 85 mm, tylnej 50 mm. Wymiar podłużny 

 jego główki wynosi 58 mm, poprzeczny 22 mm. Grubość przedniej krawędzi wyrostka ości- 

 stego w środku długości wynosi 4 mm, tylnej 25 mm. 



Wyrostki stawowe przednie są prawie prostopadle ustawione, a powierzchnie 

 ich stawowe biegną od dołu i wewnątrz do góry i zewnątrz. Kształt powierzchni stawowych 

 nieregularny; długość ich wynosi 45 mm, szerokość 35 mm. 



Wyrostki stawowe tylne, 45 mm długie i 40 mm szerokie, posiadają powierzch- 

 nie stawowe podobnie ustawione. 



Wyrostki poprzeczne są skierowane do tyłu i góry. Przedni brzeg ich jest ostry, 

 tylny tępy, wierzchołek zaokrąglony i nieco ku dołowi pochylony. Długość wyrostków po- 

 przecznych (w wymiarze poprzecznym kręgosłupa) wynosi 70 mm; szerokość nasady (w osi 

 kręgosłupa) 50 mm, przy końcu 35 mm; grubość nasady (w wymiarze strzałkowym) 45 mm, 

 końca 15 mm. 



Piąty kręg lędźwiowy. 



Trzon piątego kręgu jest w osi kręgosłupa na 75 mm długi. Ściana jego przednia 

 wynosi w wymiarze strzałkowym 110 mm, w wymiarze poprzecznym 140 mm; ściana tylna 

 w wym. strzałk. również 110 mm, w poprzecznym 155 mm. Ściana górna, do przewodu 

 rdzeniowego zwrócona, jest lekko wklęsła, ściana dolna wypukła i podobnie ukształtowana 

 jak w kręgu poprzednim. 



Wyrostek ościsty tego kręgu jest nieco więcej pochylony ku tyłowi niż w kręgu 

 czwartym. Długość jego krawędzi przedniej wynosi 100 mm, tylnej 50 mm. Wymiar podłużny 

 główki wynosi 50 mm, grubość jej 28 mm. Krawędzie wyrostka ościstego podobnie są ukształ- 

 towane jak w kręgu poprzednim, t. zn. przednia kr. jest ostra, tylna o wiele grubsza i tępa. 



Wyrostki poprzeczne różnią się od tychże czwartego kręgu znaczną grubością 

 Długość ich w (wymiarze poprzecznym kręgosłupa) wynosi 60 mm. Szerokość (w osi kręgo- 

 słupa) 50 mm; grubość (w wymiarze strzałkowym) 36 mm. Wyrostki poprzeczne skierowane 

 są nieco ku przodowi i do góry. Ostatni kręg lędźwiowy, jak to już zaznaczył Załeński. od- 

 znacza się ciałem silnie w wymiarze poprzecznym rozszerzonem. Wymiar poprzeczny jego 

 w okazach Zaleńskiego wynosi 151 mm, podczas gdy w poprzednich zaledwie 123 mm; wy- 

 miar zaś strzałkowy 90 mm, poprzednich 118 mm. Wycięcie między wyrostkiem ościstym 

 a poprzecznymi jest w tym kręgu 43 mm szerokie i 38 mm głębokie, podczas gdy w po- 

 przednich lędźwiowych wynosiła szerokość jego 24 mm, a głębokość 47 mm. 



Przewód rdzeniowy w okazach Zaleńskiego mierzy w kręgu 5-tym 18 mm wy- 

 sokości i 85 szerokości, w kręgach poprzednich 41 mm wysokości i 59 mm szerokości. Dłu- 



