— 137 — 



jest do przodu i dołu, tylna do tyłu i ku dołowi. Ściana dolna trzonu jest płaska, górna 

 wypukła, a dokoła trzonu biegnie rowkowate zagłębienie, przechodzące przez powierzchnię 

 górną i dolną. 



Wyrostek oś cisty kręgu czwartego posiada postać zupełnie odmienną niż kręgów 

 poprzednich; gdy bowiem wyrostki tamtych miały postać mniej więcej grzebieniastą, to ten 

 ma kształt mniej więcej sześcienny. Długość jego krawędzi przedniej wynosi 55 mm, tylnej 

 48 mm. Powierzchnia górna główki ma kształt prostokąta, na 48 mm długiego i 40 mm sze- 

 rokiego. 



Przednie wyrostki stawowe zrośnięte są z kręgiem poprzednim, tylnych brak 

 Wyrostki poprzeczne wysuwają się na 50 mm ku tyłowi i tam zrastają się 

 z pierwszym kręgiem ogonowym. Szerokość ich (w osi wyrostków poprzecznych) wynosi 

 20 mm, w osi strzałkowej 33 mm. 



Kręgi krzyżowe mamuta ze Staruni zgadzają się pod względem budowy swej z tymiż 

 mamuta z Berezowki, od których różnią się tylko większymi wymiarami. Tak np. w kręgu 

 pierwszym krzyżowym ze Staruni wynosi szerokość ściany przedniej trzonu 140 mm, wyso- 

 kość 120 mm, w tymże z Berezowki szerokość 134 mm, wysokość 84 mm; szerokość tylnej 

 ściany trzonu ze Staruni 150 mm, wysokość 80 mm, z Berezowki zaś szerokość 112 mm, 

 wysokość 67 mm. Długość wyrostka ościstego w pierwszym kręgu krzyżowym ze Staruni wy- 

 nosi 70 mm i tyleż prawie w okazie z Berezowki, t. j. 69 mm. 



W zbiorach Muzeum Dzieduszyckich znajduje się (Tab. X, Byc. VIII — XI) również kość 

 krzyżowa mamuta, należąca do osobnika dorosłego, której opis krótki dla porównania podaję: 



W kości tej wszystkie cztery kręgi są całkowicie ze sobą zrosłe, pozostawiając tylko 

 po górnej i dolnej stronie szczelinowate otwory. Niestety w kręgu tym wyrostki ościste są 

 starte niemal zupełnie. 



Pierwszy kręg tej kości długi na 75 mm w osi kręgosłupa, posiada ścianę prze- 

 dnią na 250 mm szeroką i 120 mm wysoką, a ścianę dolną płaską i w osi kręgosłupa lekko 

 wklęsłą. Otwór rdzeniowy tego kręgu na 70 mm szeroki i 44 mm wysoki, półeliptyczny, 

 w górze nieco kątowaty. Laminae na 60 mm szerokie, przechodząc w wyrostek ościsty, 

 wysuwają się ku tyłowi, tworząc od przodu łukowate wycięcie, ponad którem a przed na- 

 sadą wyrostka ościstego znajduje się płytkie zagłębienie. Pierwsza boczna szczelina po stro- 

 nie prawej, na 50 mm wysoka i 22 mm szeroka, ma kształt mniej więcej półksiężycowaty, 

 po stronie zaś lewej 75 mm wysoka i 20 mm u dołu, a 10 mm u góry szeroka, jest kształtu 

 więcej wydłużonego. Pierwszy przewód międzykręgowy biegnie prawie prostopadle od przewodu 

 rdzeniowego do dolnej ściany trzonu i łączy się ze szczeliną boczną. Sam przewód utworzony 

 jest z dwóch części, t. j. z przedniej węższej i płytszej, należącej do kręgu pierwszego oraz 

 z tylnej głębszej i szerszej, należącej do kręgu drugiego. Ujście zewnętrzne ma kształt pół- 

 księżycowaty, stroną płaską zwrócone ku przodowi i linii środkowej, jest 31 mm długie i 20 mm 

 szerokie. Długość samego przewodu wynosi 100 mm. Bównież między wyrostkiem ościstym 

 I-go i 2 -go kręgu znajduje się przewód, którego ujście mierzy 15 mm szer. i 5 mm dług. 



Kręg drugi krzyżowy w osi kręgosłupa na 80 mm długi, posiada w wymiarze 

 poprzecznym 240 mm szerokości, a jego przewód rdzeniowy jest 65 mm szeroki i 23 mm wy- 

 soki. Szerokość laminae wynosi 70 mm. Druga szczelina boczna prawa, między kręgiem dru- 



WYKOPALISKA STARUŃSKIE. Ig 



