— 143 — 



znaczniejszą wielkością (jest to prawdopodobnie żebro jedenaste lub dwunaste). Wymiar główki 

 tego żebra w osi kręgosłupa wynosi 70 mm; przednia jej powierzchnia stawowa kolista o 50 mm 

 średnicy, tylna eliptyczna jest na 70 mm wysoka i 40 mm szeroka. Wymiar szyjki żebra 

 w osi kręgosłupa wynosi 30 mm, w osi poprzecznej 60 mm; poniżej powierzchni stawowej 

 dla wyrostka poprzecznego wynosi wymiar żebra w osi kręgosłupa 35 mm, w osi poprzecznej 

 120 mm. 



Głowa. 



Głowa mamuta Staruńskiego niestety została przy wydobywaniu ze szybu przez robo- 

 tników zupełnie potrzaskana na drobne ułamki. Zachował się z niej tylko kawał szczęki gór- 

 nej z oboma zębami trzonowymi i oba zęby sieczne. 



Zęby sieczne (Dentes incisivi). 



Tab. XIII. Ryc. 69, 70. 



Zachowały się w całości, jakkolwiek uległy w kilku miejscach pęknięciu, przy nasadzie 

 jednego z nich dochowała się nawet część alveoli. Długość siekaczy wynosi około 1200 mm; 

 obwód ich przy nasadzie wynosi 250 mm, w pośrodku długości 300 mm. Kierunek ich wy- 

 gięcia jest następujący: wychodząc z alveoli szły one od góry i tyłu do dołu, przodu i ze- 

 wnątrz, potem kierowały się w górę ku przodowi i wewnątrz tak, że ostatecznie końcami 

 swymi zwracały się ku sobie. Siekacze te mają więc to samo wygięcie i ustawienie, jak sie- 

 kacze w czaszce mamuta, znajdującej się w gabinecie geologicznym Uniwersytetu Jagielloń- 

 skiego (Tab. XII, Ryc. XII, XIII) i siekacze mamuta z Berezowki. Okaz staruński posiada sie- 

 kacze o wiele krótsze niż okaz krakowski i z tego też. powodu końce ich skierowane do 

 wnętrza nie przedłużają się ku dołowi. Siekacze mamuta staruńskiego są stosunkowo krótsze 

 niż mamuta z Berezowki, chociaż należą do osobnika nieco starszego. Ponieważ zaś mamut 

 z Berezowki był samcem, przeto należałoby wnosić z krótszych siekaczy naszego okazu, że 

 osobnik staruński był samicą. Zresztą oba te osobniki były stosunkowo jeszcze bardzo młode, 

 gdyż długość ich siekaczy jest znikająco mała w porównaniu ze siekaczami starych osobni- 

 ków, które dochodzą, jak np. w okazach z Muzeum Akademii Petersburgskiej, 4330 mm dłu- 

 gości. Co się tyczy kształtu siekaczy, ich długości, grubości, oraz sposobu wygięcia, to trzeba 

 zaznaczyć, że mogą one ulegać najrozmaitszym modyhkacyom i trudno wogóle jest znaleźć 

 dwa okazy pod tym względem zupełnie do siebie zbliżone. Podobną zmienność kształtu zę- 

 bów siecznych, choć w mniejszym stopniu, napotyka się i u dziś jeszcze żyjących słoni; 

 w bogatym zbiorze siekaczy tychże w British Museum widziałem dwa okazy, posiadające 

 zupełnie podobne wygięcia spiralne, jakie są właściwe mamutowi. 



Zęby trzonowe szczęki górnej. 



Tab. XIII. Ryc. 71. 



Z całej głowy mamuta staruńskiego dochowały się tylko części szczęki górnej z tkwią- 

 cymi w nich zębami, które na szczęście są zupełnie nieuszkodzone. 



