— 144 — 



Ząb górny trzonowy drugi stały (m 6 ) strony prawej. 

 Tab. XIII. Ryc. 71. Tab. XIV. Ryc. 72, 73. 



Korona tego zęba, na 180 mm długa a 80 mm szeroka, w części swej przedniej na 

 przestrzeni 40 mm posiada powierzchnię gładką, wypolerowaną, utworzoną z samej tylko den- 

 tyny bez śladu blaszek. Część ta zęba posiada z boków i od przodu dosyć głębokie niere- 

 gularne wycięcia. Poza tą częścią ząb ulega nagłemu rozszerzeniu, a na jego powierzchni 

 można policzyć dwanaście blaszek. Trzy blaszki ostatnie posiadają jeszcze dygitacye, t. zn. 

 szczyt ich rozdzielony jest na kilka palcowatych wyrostków. W miejscu blaszki dziesiątej wy- 

 stępują na powierzchni korony dwie, w miejscu blaszki jedenastej i dwunastej po trzy areole. 

 Blaszki same ustawione są nieco pochyło ku tyłowi. Grubość blaszek wynosi 10 mm, grubość 

 warstwy cementu blaszki rozdzielającej na przodzie 2 mm, ku tyłowi do 5 mm. Szkliwo ota- 

 czające blaszki okazuje na obwodzie swym drobną tylko falistość, a grubość jego dochodzi 

 do 2 mm. Powierzchnia korony w swej części zewnętrznej przedniej aż po ósmą blaszkę 

 posiada zagłębienie wydłużone w osi długiej zęba. Krawędź zewnętrzna zęba, od pierwszej 

 blaszki począwszy, podnosi się ku górze i w okolicy piątej blaszki dochodzi do największej 

 wysokości, poczem zwolna ku tyłowi się obniża. Oddalenie zewnętrznej krawędzi korony od 

 szczytu korzenia głównego wynosi 1 70 mm, a sam korzeń jest wygięty swym wierzchołkiem 

 na zewnątrz. 



Ząb górny trzonowy drugi stały (m 5 ) strony lewej. 

 Tab. XIII. Ryc. 71. Tab. XV. Ryc. 74. 



Mniejszy nieco niż ząb strony prawej, gdyż korona jego jest tylko na 165 mm długa 

 i 70 mm szeroka. Część jego przednia, na 40 mm długa i w miejscu najwęższem 40 mm 

 szeroka, podobnie jest ukształtowana jak w zębie poprzednim i utworzona również tylko z sa- 

 mej dentyny, nie okazuje wcale blaszek, a powierzchnia jej podobnie gładka i wypolerowana . 

 Reszta powierzchni korony posiada jedenaście blaszek, z których 10 składa się z dwóch, jede- 

 nasta z czterech areoli. Na powierzchni korony po stronie zewnętrznej można dostrzedz po- 

 dobne zagłębienie jak w zębie prawym. Zewnętrzna część alveoli, zachowana po tej stronie 

 w całości, zagłębia się naokoło korony zęba w kształcie dość głębokiego rowka. Wysokość 

 korony ponad dnem tego rowka wynosi 40 mm. 



W obu zębach część przednia korony starta, o wiele jest niższą niż pozostała część 

 z blaszek utworzona. Oba zęby są nie tylko asymetryczne pod względem wielkości, lecz 

 również i pod względem położenia, gdyż ząb prawy jest dalej naprzód wysunięty niż lewy. 

 Oddalenie wzajemne przednich wewnętrznych kątów zębów wynosi 90 mm, tylnych 190 mm. 

 Najmniejsze oddclalenie ich wewnętrznych krawędzi (w okolicy pierwszej blaszki) wynosi 60 mm. 



Łopatka (Scapula). 



Tab. XV. Ryc. 75, 76. 



Łopatka mamuta staruńskiego różni się nieco od tejże z Berezowki, a to mianowicie: 

 nieco większą szerokością w stosunku do długości, brzegiem tylnym silniej wyciętym i szer- 

 szym wyrostkiem grzebienia. Zresztą łopatka jak zwyczajnie ma kształt trójkąta nierówno- 

 bocznego, podzielonego po stronie zewnętrznej grzebieniem na dwie nierówne części. Część 

 przednia, zajęta wklęsłością nadgrzebieniową (fossa su/praspinataj, jest sto- 



