145 — 



sunkowo bardzo wazka, gdyż dochodzi w najszerszem miejscu zaledwie do 120 mm, podczas 

 gdy część tylna, zajęta wklęsłością podgrzebieniową (f. infraspinata) dochodzi do 

 490 mm szerokości. 



Powierzchnia wewnętrzna łopatki (fossa subscapularis) w części swej 

 przedniej, zawija się ku zewnątrz, tworząc brzeg przedni fossae supraspinatae. Brzeg ło- 

 patki w okolicy kąta tylnego tworzy zgrubienie na 280 mm długie, rozszerzające się zwolna 

 ku kątowi tylnemu, gdzie dochodzi do 70 mm, podczas gdy w połowie oddalenia pomiędzy 

 kątem górnym i tylnym, grubość łopatki wynosi zaledwie 25 mm. W okolicy kąta górnego 

 brzeg łopatki dochodzi do grubości 180 mm, a tworzące go krawędzie, górna i przednia, 

 schodzą się pod kątem mniej więcej 45°. Brzeg przedni łopatki w części zniszczony, jest nad- 

 zwyczaj cienki, gdyż mierzy zaledwie 1 mm grubości; brzeg tylny łopatki, w połowie swej 

 długości około 20 mm gruby, w okolicy kąta tylnego zagina się łukowato ku tyłowi tak, że 

 brzeg górny łopatki wystaje ponad nim. Szyjka łopatki, na 220 mm szeroka i 100 mm gruba> 

 łączy te ostatnie z częścią stawową łopatki i wyrostkiem kruczym. 



Część przednia, stanowiąca wyrostek kruczy (processus coracoideus), ma kształt 

 rombu o krawędziach około 110 mm długich i powierzchni nierównej, graniczącej od tyłu 

 z powierzchnią stawową. Naroże przednie tego rombu wznosi się na 20 mm ponad resztę 

 powierzchni w postaci guzka nieregularnego kształtu; inne naroża są lekko zaokrąglone i nie 

 podnoszą się ponad resztę powierzchni. 



Powierzchnia stawowa ma kształt mniej więcej eliptyczny, jest lekko zaklęsła 

 i łukowato w swej dłuższej osi (wklęsłością na zewnątrz) wygięta. Długość jej wynosi 210 mm 

 (cyrklem mierzona), 240 mm (tasiemką), szerokość 120 mm. Grzebień łopatki jest 740 mm 

 długi i w połowie swej długości 140 mm nad fossa supraspinata wzniesiony. Brzeg grze- 

 bienia zagina się ku fossa infraspinata i w odległości 380 mm od górnego kąta łopatki, 

 a 200 mm od wyrostka barkowego (acromion) przedłuża się w wyrostek 115 mm 

 długi, 10 mm w pośrodku gruby, szeroki na 160 mm w nasadzie a 115 mm w połowie dłu- 

 gości. Wyrostek ten, ku tylnemu brzegowi łopatki skierowany, jest płaski, o krawędzi górnej 

 łukowato wypukłej, dolnej łukowato wklęsłej i końcu nieco uciętym. 



Wyrostek barkowy (acromion) 96 mm długi, 86 mm szeroki, ma kształt mniej 

 więcej eliptyczny (przy końcu nieco zwężony), a powierzchnia jego jest nierówna. 



Zestawienie niektórych wymiarów łopatek mamuta (w mm): 



Okaz ze Staruni 



Ryc. 75, 76 



Okaz Adamsa 



Okaz z Berezowki 



Okaz Schmidta 



740 



850 



565 



664 



180 



320 



207 





430 



540 



416 



454 



840 



750 



464 



605 



900 



950 



674 



784 



630 



740 



557 



593 



210 



225 



190 



215 



120 



90 



97 



120 



220 



221 



219 



245 

 19 



Długość grzebienia 



Oddalenie wyr. barkowego od wyr. grzebień. 



Długość tylnego kraju łopatki 



Oddalenie tylnego kąta od szczytu łopatki 

 Największa długość łopatki od szczytu do 



brzegu powierzchni stawowej 



Oddalenie tyl. kąta łopatki od wyr. kruczego 

 Długość powierzchni stawowej (cyrklem) . . 



Szerokość » » 



Szerokość szyjki . 



WKOPALISKA STARUŃSKIE 



