— 166 — 



różnionych przez Zaleńskiego; drugie cieńsze, wełniste, barwy brunatno-czarnej odpowiadają 

 rodzajowi pierwszemu Zaleńskiego. Trzeciego rodzaju włosów, bardzo grubych, spłaszczonych, 

 nie znaleziono w Staruni. Bliższe szczegóły, odnoszące się do uwłosienia i części miękkich, 

 podał poniżej w swej pracy pro!. Dr. H. Hoyer. 



Uwagi ogólne nad mamutem. 



Żadne z kopalnych zwierząt nie jest tak dobrze znane szerokiemu nawet ogółowi jak 

 mamut. Kości jego od niepamiętnych czasów były znajdowane i zwracały swą wielkością 

 uwagę, dając u rozmaitych ludów wątek do bajecznych podań. Znajdujemy mamuta już 

 w podaniach chińskich z piątego wieku przed Chrystusem, gdzie nazwany jest »Tien-schu« 

 lub »Tyn-schu«, co ma oznaczać: wielką mysz. Mówią one, że zwierzę to żyje w zimnych 

 okolicach, gdzie przebywa w podziemnych pieczarach i ginie, gdy przypadkiem wydostanie się 

 na światło. Podobne podania krążą też pomiędzy Tunguzami, Jakutami (Sieroszewski) i lu- 

 dami pierwotnymi Ameryki północnej, a tło do tych podań tworzyło znajdowanie od czasu 

 do czasu zwłok tych zwierząt, czego te ludy nie mogły sobie inaczej wytłómaczyć. Sama 

 nazwa mamut »mamout«, wprowadzona została przez Witsena do literatury w r. 1697. 

 Wyraz ten według jednych (Baer) ma być pochodzenia f niskiego, gdzie »ma-mut« ma zna- 

 czyć: ziemny kret; według innych wyraz ten jest pochodzenia tatarskiego (Pallas) lub 

 tybetańskiego (Klaproth). 



Kości mamuta szczególnie licznie bywają spotykane na Syberyi, a potężne siekacze 

 mamuta znajdują się tam w tak dobrym stanie, że podobnie jak siekacze dziś żyjących słoni 

 służą na rozmaite wyroby, znane już za czasów Teofrasta. Niektóre zaś siekacze, które wsku- 

 tek leżenia w ziemi nabrały koloru różowego lub złocistego, mają być szczególnie w Chinach 

 cenione i poszukiwane (Sieroszewski). To też od dawna już w Syberyi rozwinęła się specyalna 

 gałąź przemysłu i handlu zębami mamuta. Już Middendorf podawał roczny wywóz zębów ma- 

 muta ze Syberyi na 40.000 funtów, a według dat urzędowych między r. 1825 a 1831 wywóz 

 roczny nie był mniejszym jak 60.000 funtów. Jeżeli zaś weźmie się przeciętną wagę siekacza 

 na 120 funtów, to wyżej przytoczone liczby wskazywałyby, że corocznie wywożono siekaczy 

 przynajmniej z 200 osobników. Pomimo ciągłych poszukiwań za siekaczami mamuta obecnie 

 jeszcze, jak stwierdza Sieroszewski, rok rocznie bywa wywożonem z Jakucka do tysiąca pu- 

 dów zębów, pochodzących z dolin i namulisk rzecznych (np. Irtysza), oraz z Wysp Nowo- 

 syberyjskich, Wysp Ljachowskich, nazwanych według kupca Ljachowa, który pierwszy, jak 

 podaje K. E. v. Baer, zaczął w tych stronach w r. 1770 wydobywać zęby mamuta. 



Jakkolwiek kości mamuta trafiają się bardzo często, to jednak całkowite szkielety jego 

 należą do wielkich rzadkości a pochodzą zwykle z osobników, które zginęły nagle wsku- 

 tek utonięcia lub zapadnięcia się w szczeliny lodu i t. p., gdzie ich ciała nie były wysta- 

 wione na łup drapieżnych zwierząt (niedźwiedzi jaskiniowych, hyen jaskiniowych i t. d.), które 

 w zwykłych warunkach padłe osobniki rozszarpywały, a kości ich drobniejsze porozwłó- 

 czały na wszystkie strony, jak to widzieć można często przy odkrywaniu podobnych wy- 

 kopalisk. Taki całkowity szkielet mamuta miał według Strahlenbergera znaleźć Messerschmidt 

 nad rzeką Tom na południe od Tomska. Według Schrencka, miano znaleźć dwa całkowite 





