— 1G9 — 



szczątki mamuta. Akademia poleciła zbadanie tej sprawy bar. Maydlowi, który tymczasem 

 otrzymał wiadomość o dwóch jeszcze innych mamutach. Z jednego z nich zastał Maydel już 

 tylko kupę luźnych kości, z drugiego czaszkę i kawał skóry, 4 arszyny długi a 2 x / 2 arszyna 

 szeroki, w niektórych jeszcze miejscach pokryty czerwono-brunatnymi dłuższymi i żółtawymi 

 krótszymi włosami wełnistymi. Z trzeciego wreszcie mamuta znaleziono tylko dwie nogi, ale 

 bez sierci, z zachowanem na każdej po jednem kopytku. 



Najdonioślejszem jednak było wykrycie mamuta nad Berezowką, dopływem prawego 

 boku rzeki Kołymy, 300 wiorst na północny-wschód od Średnio-Kołymska. Petersburska Aka- 

 demia, dowiedziawszy się o nim, zorganizowała i wysłała specyalną ekspedycyę, w skład któ- 

 rej weszli Otto Herz i E. W. Pfizenmayer. Ekspedycya wyruszyła z Petersburga 3 maja 

 1901 r., wśród licznych trudów dotarła 9 września do miejsca znalezienia mamuta i, wydo- 

 bywszy szczątki, powróciła 18 lutego 1902 r. do Petersburga. 



Zwłoki mamuta znajdowały się odsłonięte z powodu obsunięcia się ziemi, 35 m po- 

 wyżej obecnego zwierciadła rzeki Berezowki. Zwierzę znaleziono w postawie nawpół leżącej, 

 z prawą przednią kończyną zgiętą, tak jakby zwierzę chciało się było oprzeć na niej dla wy- 

 dźwignięcia się, a tylne odnóża były poziomo podgięte pod brzuch. Między zębami znajdo- 

 wała się jeszcze znaczna ilość pokarmu, którego, nagłą śmiercią zaskoczony mamut, nie miał 

 już czasu przełknąć. Podobnie i w żołądku znaleziono znaczną ilość pokarmu jeszcze nie- 

 strawionego. Pogruchotane kości i wielka ilość krwi w jamach ciała świadczyły, że mamut 

 zginął wskutek upadku z wysokości. Mamut przed znalezieniem, zdaje się, już od dwu lat był 

 częściowo odkryty i wystawiony na działanie powietrza, służąc za pastwę dla drapieżnych 

 zwierząt. To też skóra głowy była wraz z trąbą już zjedzona, a części miękkie poczęści 

 silnie nadgniły tak, iż wydawały już zdaleka odrażającą woń zgnilizny. Uwłosienie skóry za- 

 chowane było tylko na niektórych miejscach. Z części miękkich dochowały się w tym okazie: 

 mięśnie, język, żołądek, prącie i poczęści zmieniona krew. Z siekaczy jeden musiał, zdaje się, 

 wypaść dawniej, drugi (lewy) został wyłamany przez Lamutów, później jednak go znaleziono. 

 Kręgosłup z wyjątkiem atlasu znaleziono w całości, ale wiele kręgów było pogruchotanych. 

 Cennym zwłaszcza nabytkiem było znalezienie poraź pierwszy całego ogona. 



Wreszcie jeszcze raz znaleziono w Syberyi szczątki mamuta w r. 1908 nad rzeką 

 Sanga-jorjach, które znów specyalnie wysłana ekspedycya przywiozła do Petersburga. Mamut 

 ten nie był tak dobrze zachowany jak berezowski, ale przy nim znaleziono znów poraź 

 pierwszy kawał średniej części trąby, na 150 cm długi a 16 — 19 cm szeroki. 



Rok przedtem wykryto mamuta w Staruni. 



Do ciekawszych wykopalisk należy też zaliczyć wielką płytę stwardniałego tufu z od- 

 ciskami (śladami) stóp mamuta i ptaków błotnych, znalezioną w Ipoly Tarnocz Nograd na 

 Węgrzech a przechowaną w Muzeum »Magyar kiralyi Fóldtani Intezet« w Budapeszcie. 



Kwestyą, w jaki sposób mogły ciała mamutów i nosorożców dochować się w Syberyi 

 aż do naszych czasów, zajmowano się od dawna i stawiano w tym względzie różne hypo- 

 tezy. Wedle jednej mamuty żyły w okolicach więcej południowych, a zwłoki ich uniesione 

 prądem wielkich rzek, dostały się daleko na północ, gdzie zamarzły pośród lodów. Według in- 

 nego zdania (Brandt) mamuty żyły rzeczywiście w tych okolicach, ale klimat był wtedy o wiele 

 cieplejszym; olbrzymie te zwierzęta tonęły często w szlamie rzek i ciała ich, raz zamarzłszy, 

 dochowały się do naszych czasów. Oswald Herz przypuszczał znowu, że mamuty wpadały 



WYKOPALISKA STAflUŃSKIE 22 



