B) NOSOROŻEC WŁOCHATY 



(RHINOCEROS ANTIQUITATIS BLUM., TICHORHINUS FISCH.) 



opracował 



Prof. Dr. Edward Lubicz Niezabitowski. 



WSTĘP. 



Przy opracowaniu nosorożca staruńskiego rozchodziło się przedewszystkiem o stwier- 

 dzenie, czy mamy przed sobą nosorożca włochatego (Rh. antiąnitatis Blum.J, czy 

 też nosorożca Mercka (Rh. Merckii Jaeg.J. Osobniki dorosłe obu tych gatunków ró- 

 żnią się dość wybitnie między sobą tak pod względem budowy czaszki jak i zębów. U oso- 

 bników młodych jednak, u których kości nie są jeszcze ostatecznie ukształtowane, jedyną 

 niemal cechą, gatunki te od siebie wyróżniającą, są zęby. 



Z cech osteologicznych, obydwa te gatunki od siebie wyróżniających, na pierwszem 

 miejscu bywa zawsze stawianą przegroda nosowa, która u osobników dorosłych (już w cza- 

 sie wyrastania ostatniego zęba trzonowego) nosorożca włochatego jest w całości, u nosorożca 

 Mercka tylko w przedniej części skostniałą. U młodszych jednak osobników nosorożca wło- 

 chatego napotykamy stosunki zupełnie podobne do tychże u nosorożca Mercka, gdyż kostnie- 

 nie postępuje stosunkowo powoli (u osobników krótkogłowych prędzej, u długogłowych wol- 

 niej, przynajmniej o ile miałem sposobność to obserwować) od przodu ku tyłowi. W okazie 

 ze Staruni przegroda jest dopiero w samej swej przedniej części (w pośrodku na 75 mm, 

 w dole na 130 mm) skostniałą i dlatego cecha ta różniąca w danym wypadku nam nie do- 

 pisała. Dalszą różnicą pomiędzy obydwoma gatunkami ma być to, że podstawa rogu czoło- 

 we g o u nosorożca Mercka podobnie jak i wklęsłość między tą podstawą a resztą czaszki jest 

 mniejszą niż u nosorożca włochatego. Obie te cechy jednak z powodu młodego wieku 

 czaszki staruńskiej nie dają również nic pozytywnego. Pewniejszą natomiast jest inna cecha- 

 a to pochylenie potylicy ku tyłowi. U nosorożca Mercka jest to pochylenie zawsze (jak- 

 kolwiek i tu są pewne wahnienia) mniejsze niż u nosorożca włochatego tak, że u pierwszego 

 kłykcie potyliczne (condyli occipitales) wysuwają się ku tyłowi poza grzebień poty, 

 liczny, gdy u drugiego są znacznie dalej ku przodowi umieszczone. Taki też stosunek spo- 

 tykamy rzeczywiście u nosorożca Staruńskiego, u którego grzebień potyliczny wysuwa się 



