— 182 — 



i 



prawie na 50 mm poza kłykcie (condyli). Dalej powierzchnia czaszki pomiędzy jamami 

 skroniowemi (fossae temporales) jest na okazie ze Staruni silnie zwężona, co jest ró- 

 wnież właściwością nosorożca włochatego. Również i długość zewnętrznego otworu noso- 

 wego na okazie ze Staruni odpowiada tejże u nosorożca włochatego, gdyż wynosi 1 / i długości 

 całej czaszki (200:800). Podobnie rzecz się ma także z otworem podniebiennym, który 

 leży w okazie Staruńskim nieco ku przodowi od polowy długości czaszki, natomiast u noso- 

 rożca Yercka w połowie jej długości. 



Z innych cech, mających obydwa te gatunki nosorożców od siebie odróżniać, bywa 

 podawane położenie tylnego kąta oczodołu, który u nosorożca włochatego odpowiadać ma po- 

 łożeniu ostatniego zęba trzonowego, u nosorożca Mercka zaś ma przypadać pomiędzy zębem 

 ostatnim a przedostatnim. W okazie staruńskim przedni kąt oczodołu odpowiada połowie 

 przedostatniego zęba trzonowego, leży więc jeszcze dalej ku przodowi niż u nosorożca Mercka. 

 Cecha ta jednak zmienia się z wiekiem, bo na okazie czaszki nosorożca włochatego z Po- 

 toka Złotego ') o całkowicie skostniałej przegrodzie nosowej, ale o niezupełnie jeszcze wyrosłym 

 ostatnim zębie trzonowym, przypada kąt przedni oczodołu już na przestrzeni pomiędzy przed- 

 ostatnim i ostatnim zębem trzonowym. Cecha ta więc może być rozstrzygającą chyba tylko 

 u osobników zupełnie wyrosłych. 



Kości nosowe okazu Staruńskiego w miejscu nasady rogu mają, podobnie jak to ma 

 miejsce zwykle u nosorożca włochatego, wystającą grzebieniastą wyniosłość, gdy u nosorożca 

 Mercka znajduje się w tern miejscu brózda. Z innych cech osteologicznych, mających wyró- 

 żniać obydwa gatunki, jak: większa wypukłość przedniego końca głowy, wybitniejsza nierówność 

 podstawy rogów, większa długość i szerokość kości nosowych, zlewanie się podstaw obu ro- 

 gów i z niektórych innych cech właściwych nosorożcowi włochatemu, na okazie Staruńskim, 

 z powodu młodego jego wieku, żadnych pozytywnych wniosków wyprowadzić nie można. Na- 

 tomiast prostolinijne ustawienie zębów, budowa ich charakterystyczna (fovea centralis) i ta 

 okoliczność, że okryte są powłoką cementu, świadczą niezbicie, że mamy w tym wy- 

 padku do czynienia z typowym nosorożcem włochatym lub jego rasą. Powłoka cementowa 

 pokrywa bowiem wszystkie zęby okazu Staruńskiego, jakkolwiek z powodu młodego wieku jest 

 jeszcze cienką i w wielu miejscach odpadła. Najlepiej stosunkowo zachowała się ta powłoka 

 na zębach, które jeszcze były ukryte w szczęce. 



Okaz ze Staruni różni się od opisywanych zwykle okazów nosorożca włochatego pod 

 względem budowy symfyzy szczęki dolnej, która okazuje zwykle od spodu w swej części 

 końcowej zagłębienie, jakiego nie ma w okazie Staruńskim. Trzeba to jednak wziąć na karb 

 różnic indywidualnych lub co najwyżej rasowych, bo i na innych większych szczękach noso- 

 rożca włochatego brak tego zagłębienia miałem sposobność również kilkakrotnie stwierdzić. 



') Edward Lubicz Niezabitowski. Czaszka nosorożca włochatego (Rh. antiąuiiatis Blnm.) ze 

 Złotego Potoka. Sprawozdanie Kom. fiz. Akad. Um. w Krakowie. T. XLVII. 



