Zanim przystąpię do opisu szczegółowego nosorożca Staruńskiego, przytaczam poniżej 

 sprawozdanie P. Preparatorów Muzeum im. Dzieduszyckich, przez których okaz ten został 

 zakonserwowany : 



SPRAWOZDANIE 



ze stanu zachowania, w jakim był pierwotnie nosorożec kopalny i sposobu wypreparowania 

 jego ciała w celu ustawienia go w zbiorach Muzeum im. Dzieduszyckich. 



Ciało nosorożca składało się z całkowicie zachowanej głowy i lewej nogi przedniej aż do łopatki, 

 które to części były okryte zupełnie zachowaną skórą. Na skórze, z wyjątkiem nieznacznych uszkodzeń 

 skutkiem otarcia, utrzymał się naskórek w całości. Na głowie brakowało ucha prawego i brzegu wargi dol- 

 nej. Nadto zachowała się znaczna część skóry na szyi i przodzie ciała, jednak tylko u lewego boku, na 

 którym ku tyłowi kadłuba zatracił się całkowicie naskórek i wogóle im bardziej ku tyłowi, tem więcej 

 była skóra porozrywana już pierwotnie w coraz to cieńsze i nieregularne płaty, a nadto pozostały i wśród 

 tych płatów mniejsze lub większe wolne przestrzenie. Zakonserwowanie nader doskonałe skóry było spo- 

 wodowane długiem leżeniem w ile przesiąkniętym solą i ropą. To też można było się spodziewać, że 

 spreparowanie tego zwierzęcia pod każdym względem będzie udatne. 



Ponieważ nosorożec po wydobyciu ze szybu (d. 6 listopada 1907 r.) prawie przez rok cały leżał 

 na wolnem powietrzu (chociaż pod dachem), przeto głowa i noga jego tak zesztywniały, iż należało przy- 

 puszczać, że rozmiękczenie tych części ciała będzie wymagało dłuższego czasu tem bardziej, że tak skóra 

 jakoteż miękkie części podskórne, przesiąknięte na wskroś ropą, w wodzie wcale nie lub z wielką trudno- 

 ścią się rozmiękczą. Nadspodziewanie jednak stało się inaczej, skoro d. 4 września (1908 r.) cale zwierzę 

 włożono do roztworu solnego 30%; roztworu tego użyto umyślnie w tym celu, by uchronić ciało -od mo- 

 żliwego a szybkiego procesu gnicia. Już d. 8 września całe ciało nabyło takiej miękkości i podatności, 

 że śmiało można było wziąć się do jego preparowania. To też jeszcze tego samego dnia przed połu- 

 dniem przystąpiono do zdjęcia skóry. 



Naprzód zamierzono ściągnąć z głowy skórę prostem jej wywróceniem, ale w obawie, by przy 

 takiem postępowaniu nie uszkodzić naskórka a zarazem nie porozdzierać samejże skóry, postanowiono 

 przeciąć ją w miejscu stosownem. W tym celu poprowadzono gładkie cięcie wzdłuż prawego boku dol- 

 nej szczęki w tej okolicy, gdzie skóra posiadała już kilka przedziurawień i prawie do połowy odstawała 

 od głowy. Z uwagi na to, że ciało zwierzęcia przed wydobyciem ze szybu było ukośnie pod kątem około 

 45° ku prawej stronie przechylone i w tem jako pierwotnem położeniu miało być spreparowane i utwier- 

 dzone (umontowane), cięcie to dla patrzącego od lewej strony w ogóle pozostawało niewidocznem. Drugie 

 cięcie musiało być wykonane na nodze, gdyż zdjęcie z niej skóry przez proste wywrócenie tem bardziej 

 było wykluczone. Cięcie to przeszło od środka podeszwy po stronie wewnętrznej aż do środka piersi, 

 gdzie też skóra miała największą, bo do 25 mm sięgającą grubość i gdzie to cięcie, przeprowadzone od 

 strony wewnętrznej, najmniej wpadało w oko. 



Cała skóra dała się nadspodziewanie łatwo bez znacznego uszkodzenia miękkich pod nią leżących 

 części ciała ściągnąć, która to czynność w tym samym jeszcze dniu była ukończoną. Zauważano przytem, 

 że wszystkie, najdrobniejsze nawet kości lewej nogi wraz z łopatką doskonale były zachowane, jedynie 

 tylko kość łokciowa i sprychowa w pośrodku były już pierwotnie przełamane. Kości głowy jednakże cho- 

 ciaż wszystkie się utrzymały, ale tak były pogruchotane i poprzełamywane na mniejsze i większe części, 

 że dzięki tylko powlekającej je skórze mogły się w związku utrzymać. 



Na szczególną uwagę zasługuje uzębienie wybornie prawie w całości zachowane i to dwojakie, 

 mleczne i trwałe, wskazujące na młody wiek zwierzęcia. 



Przed zdjęciem skóry z głowy zrobiono z niej odlew gipsowy, by przy dalszem preparowaniu 

 dokładne mieć jej wymiary. Całą głowę wraz ze wszystkiemi jej miękkiemi częściami, po wyjęciu ostro- 

 żnem z niej wszystkich kości, przechowano w roztworze 4°/ formalinowym. Język wraz z krtanią i czę- 

 ścią przełyku zachowały się wybornie. Następnie wyjęto obie gałki oczne, z których tylko lewa znakomi- 



