— 190 — 



jest lekko wypukła, a wypukłość ta odpowiada przegrodzie nosowej. Na zewnątrz przechodzi 

 ta część środkowa w powierzchnie boczne, łączące się z nią pod kątem rozwartym i biegnące 

 do tyłu i zewnątrz aż po przedni brzeg nozdrzy. 



Warga górna (labiiim superius) jest równo ucięła, a w samym środku okazuje 

 tylko zaledwie widoczne słabe zaokrąglenie, co jednak może być następstwem wyprasowania 

 przez ziemię, wcale zaś nie ma śladu jakiegokolwiek wyrostka. Długość całkowita wargi gór- 

 nej a tem samem i szpary gębowej (mierzona tasiemką) wynosi 300 mm; kąt ust przypada 

 na tylny brzeg otworu nozdrzy. 



Warga dolna (labium inferius) niestety jest w przeważnej części odcięta i brak 

 jej zupełny tak, że pozostała tylko naga kość. O ile z pozostałych szczątków można wnosić, 

 długość wargi dolnej wynosiła około 260 mm, czyli że pysk u dołu był węższy aniżeli w gó- 

 rze; z tego przypadałoby na część środkową pyska 160 mm, na części boczne zaś sięgające 

 aż do kąta ust po 50 mm. 



Spód głowy czyli część podszcząkowa. 

 Tab. III. Ryc. 7. 



Z powodu zgniecenia, część lewa wysunęła się bardziej ku dołowi niż prawa, a cała 

 dolna powierzchnia głowy przypomina swym wyglądem trójkąt, którego wierzchołek jest zao- 

 krąglony. Część środkowa powierzchni, między oboma ramionami szczęki dolnej położona, jest 

 wgnieciona, w następstwie czego środkiem biegnie dość głęboka wklęsłość. Szerokość spodu 

 głowy w okolicy kąta szczęki wynosi 210 mm, w połowie długości 200 mm. Cały spód głowy 

 stosownie do kształtu szczęki dolnej okazuje lekkie łukowate wygięcie, wypukłością ku do- 

 łowi skierowane. 



Porównanie głowy nos. Staruńskiego z głowami nos. z nad rz. Wilui i rz. Jany. 



Jak z opisów i rysunków J. F. Brandta i L. v. Schrencka wnosić można, głowa noso- 

 rożca Staruńskiego jest z zewnętrznej postaci prawie całkiem podobną do głowy noso- 

 rożca z nad Wilui, odnośnie przynajmniej do tych części, które na ostatniej całkowicie s.ię 

 dochowały, zwłaszcza jeżeli się pominie drobne różnice, wynikłe stąd, iż części miękkie na 

 głowie z Wilui są zeschnięte i skurczone, podczas gdy w okazie Staruńskim- zachowały 

 niemal w zupełności swoją pierwotną świeżość i podatność. Tak np. zdaje się, że w na- 

 stępstwie zeschnięcia się szpara oczna na głowie z Wilui przybrała jeszcze bardziej skośne 

 położenie niż w okazie Staruńskim. Różnice, widoczne pomiędzy częściami miękkiemi tych 

 czaszek, uwydatniają się niemal jedynie w odmiennym kształcie nasady dla rogu czołowego 

 (nasada dla rogu nosowego zachowała się w okazie z Wilui zaledwie w swej tylnej części). 

 Gdy bowiem na głowie z Wilui ma ta nasada kształt deltoidu, którego obie pary ramion są 

 lekko łukowate i wypukłą stroną na zewnątrz skierowane, a kąt tylny prawie prosty o zao- 

 krąglonym wierzchołku, to u nosorożca Staruńskiego, jak wyżej powiedziano, tylna para 

 ramion jest silnie łukowata, wklęsłą stroną na zewnątrz zwrócona, a kąt tylny bardzo ostry. 

 Nadto stosunek szerokości do długości nasady rogu czołowego jest w okazie Staruńskim 

 nieco większy niż w okazie z nad Wilui; gdy bowiem u pierwszego wynosi 0'82, to u dru- 

 giego zaledwie 075. Czy te różnice odnieść należy do właściwości różnej płci, lub do indy- 



