— 198 — 



może, że sam szczyt tego trójkąta odpowiada kości os. interparietale, chociaż w tern miejscu 

 niema najmniejszego śladu jakiegokolwiek szwu. Część dolna czyli tylna, kształtu trapezu 

 o kątach górnych zaokrąglonych, w dolnej swej części jest prawie prostopadle ustawiona, 

 w górnej ku tyłowi nachylona. 



Brzeg górny, 200 mm długi, stanowiący właściwy grzebień potyliczny, ma 

 w swej części środkowej stosunkowo tylko nieznaczne wycięcie, opatrzone w pośrodku drobnym, 

 11 mm szerokim i 10 mm długim, guzkiem. Szczyt tego guzka występuje w postaci ostrej 

 poprzecznej krawędzi. Brzegi boczne sąuamae occipitis, na 70 mm długie, nie dochodzą do 

 samej krawędzi grzebienia, ale kończą się w małej odległości od niego na tylnej powierzchni 

 czaszki tak, że grzebień, otaczający powierzchnię tylną, utworzony jest tylko w górze 

 z kości potylicznej, z boków zaś z kości skroniowej. Część dolna czyli tylna sąuamae occi- 

 pitis jest, ogółem biorąc, podobną do tejże opisanej przez Brandta. Ma ona na swej po- 

 wierzchni trzy wielkie zagłębienia, t. j. środkowe, kształtu deltoidu, przedzielone wązkim po- 

 dłużnym grzebieniem na dwie części i dwa boczne, również deltoidowe, oddzielone od środ- 

 kowego płaskiem, wałowałem, 85 mm długiem a 45 mm szerokiem zgrubieniem, biegnącem 

 od dołu i wewnątrz do góry i zewnątrz. Zgrubienia te w górze po stronie zewnętrznej koń- 

 czą się szerokim na 15 mm guzkiem, ograniczonym od dołu rowkowatem, na 30 mm szero- 

 kiem zagłębieniem, od góry zaś dużem, trójkątnem wgłębieniem, skierowanem wierzchołkiem 

 ku górze i wewnątrz, o podstawie 49 mm a bokach 40 mm długich. Zresztą sąuama ossis 

 occipitis nosorożca ze Staruni nie różni się od opisu Brandta. 



Ossa exooccipitalia (os. occipitalia lateralia). Granica ich górna biegnie stosun- 

 kowo wysoko, bo jak wyżej powiedziano, 30 mm ponad otworem rdzeniowym (fora- 

 men vertebrale). 



Os occipitale laterale jak widać na okazie ze Staruni, składa się z części łusko- 

 watej i kłykciowej (condylus). Część łuskowata ma mniej więcej kształt kwadratu, 

 w którego dolnej krawędzi osadzony jest kłykieć (condylus). Bok górny tego kwadratu, 80 mm 

 długi, biegnie prawie poziomo a tworzy go szew dla sąuama ossis occipitis; bok ze- 

 wnętrzny do niego prostopadły, biegnie nieco skośnie od góry i wewnątrz do dołu i ze- 

 wnątrz, a tworzy go szew dla os temporum; bok wewnętrzny tworzący krawędź foraminis 

 occipitalis, jest w swej dolnej połowie lekko łukowato wycięty. Dolny bok zajmuje kłykieć 

 (condylus), którego oś dłuższa, biegnie od góry i zewnątrz do dołu i wewnątrz. Powierzch- 

 nia kłykcia (condylus) obła, od dołu i wewnątrz ostro ucięta, ograniczona od dołu i ze- 

 wnątrz głębokim, od góry nieco płytszym rowkiem, zwęża się w kierunku ku górze i ze- 

 wnątrz. Powierzchnia wewnętrzna kłykcia (condylus) płaska i gładka, tworzy dolną ścianę 

 otworu rdzeniowego (foramen occipitale). 



Otwór rdzeniowy (foramen occipitale) przedłuża się ku górze w wazką szcze- 

 linę tak, że wysokość jego wynosi aż 90 mm przy szerokości 55 mm. 



Os occipitale basale, zrośnięta jest bez śladu szwu z o. occipitalia lateralia. nato- 

 miast posiada wyraźny szew dla połączenia się z o. basisphenoidale. Szew ten posuwa się 

 ku przodowi dalej po stronie prawej niż po lewej i przebiega wogółe nieregularnie w od- 

 ległości 110 mm od dolnej krawędzi otworu rdzeniowego. 



Processus posttympanicus (processus mastoideus partis basilaris) w czaszce 

 Staruńskiej występuje w postaci obłego kończystego wyrostka. Nasada jego w przekroju ma 



