— 214 — 



Ząb trzonowy trzeci (siódmy) stały (Dens molaris tertius (septimus) permanens). 



W okazie Staruńskim ząb ten był jeszcze w głębi zębodołu ukryty. Jest on bardzo 

 mały, a nadto potrzaskany tak, że złożyć się w całości nie dał. Długość jego po stronie le- 

 wej wynosiła 27 mm, szerokość 24 mm, wysokość 44 mm. 



Wnioskując z różnego stopnia zużycia poszczególnych zębów, można ustalić w przy- 

 bliżeniu czas wyrzynania się zębów mlecznych i stałych. Naprzód mianowicie wychodzą ko- 

 lejno mleczne przedtrzonowe: 1-szy, 2-gi, 3-ci i 4-ty. Po nich ukazuje się pierwszy stały 

 (piąty) ząb trzonowy. Następnie wypada drugi mleczny ząb przedtrzonowy, a jego miejsce 

 zajmuje ząb stały. Potem wypada trzeci ząb mleczny i zostaje zastąpiony przez ząb trwały. 

 Dalej wyrasta drugi stały (szósty) ząb trzonowy, a po nim wypada czwarty mleczny ząb przed- 

 trzonowy. Wreszcie wypada pierwszy ząb mleczny przedtrzonowy i wyrasta trzeci (siódmy) 

 ząb trzonowy stały. Zawsze więc równocześnie znachodzi się w szczęce po obu stronach naj- 

 wyżej sześć zębów w szczęce górnej. Ten sam porządek ząbkowania miałem sposobność ob- 

 serwować na czaszkach nosorożców At. bicornis i simus. Według Giebla wyrasta naprzód 

 drugi ząb trzonowy, a potem dopiero trzeci przedtrzonowy, a więc odwrotnie jak w okazie 

 Staruńskim. Prawdopodobnie więc mogą tutaj zachodzić indywidualne różnice. 



Uzębienie szczęki dolnej (Dentes mandibulae). 



Ząb sieczny pierwszy prawy (Dens incisivus primus dexter) 



nie zachował się w szczęce staruńskiej; pozostał po nim tylko otwór zębodołowy, 

 szczelinowaty, 8 mm długi, 3 mm szeroki, 2 mm głęboki, opatrzony na dnie małym przewo- 

 dem dla naczyń i nerwu. 



Ząb sieczny pierwszy lewy (Dens incisivus primus sinister). 



Również i ten ząb nie został już znaleziony. Otwór jego zębodołowy, oddalony na 

 20 mm na zewnątrz od prawego, ma ujście kształtu eliptycznego, 5 mm długie, 4 mm sze- 

 rokie, nieco głębsze niż po stronie prawej. 



Ząb sieczny drugi lewy (Dens incisivus secundus sinister). 

 Tab. XVI. Ryc. 49. 



W oddaleniu 10 mm na zewnątrz i ku tyłowi od zębodołu pierwszego zęba siecznego, 

 znajduje się zęboclół siekacza drugiego, kształtu nieregularnie lejkowatego, 6 mm głęboki, 

 o ujściu 6 mm długiem, 5 mm szerokiem, na dnie kanalikiem opatrzony. W nim znajduje się 

 szczątkowy siekacz, kształtu ściśnionego z boków stożka, 5 mm wysoki, mający w wymiarze 

 przednio-tylnym 5 mm a '6 mm w poprzecznym. Powierzchnia jego korony jest powyżerana 

 a w korzeniu brak przewodu. 



Ząb sieczny drugi prawy (Dens incisivus secundus dexter) 

 nie zachował się; zębodół jego jest tylko szczątkowy. 



