— 218 — 



przednią częścią collis ejcternus. i części tylnej, składającej się z collis posterior i tylnej 

 części collis eoctemus. Część przednia ma na przekroju poziomym postać podkowy, część 

 tylna półpodkowy. Długość krawędzi dolnej ściany zewnętrznej wynosi 31 mm, górnej 35 mm. 

 bocznych (łukowato na zewnątrz wypukłych) 50 mm, wysokość ściany w miejscu, odpowiada- 

 jącem collis medius, 60 mm. 



Wyniosłość zewnętrzna (collis externus) ma po stronie zewnętrznej jedno, 

 po stronie wewnętrznej dwa pionowe, rowkowate zagłębienia. Część jej przednia podnosi się 

 zwolna ku środkowi i na granicy wyniosłości poprzecznej środkowej dochodzi do największej 

 wysokości, poczem spada prostopadle aż poniżej pierwotnej wysokości; przy przedniej kra- 

 wędzi i dalej jeszcze obniża się lekko pochyło ku dołowi. Wyniosłość poprzeczna 

 przednia, 15 mm długa, nieco ku tyłowi zwrócona, posiada powierzchnię przednią łuko- 

 wato wypukłą , tylną wklęsłą. Wyniosłość poprzeczna środkowa, około 1 4 mm 

 długa, idzie nieco ku tyłowi; przednia jej powierzchnia rynienkowata, tylna prawie płaska, 

 tylko w pobliżu nasady pionowym rowkiem jest opatrzona; sam szczyt wyniosłości pagór- 

 kowatej środkowej oddziela rowek na 5 mm głęboki od szczytu wyniosłości zewnętrznej. 

 Wyniosłość poprzeczna tylna, około 1 5 mm długa, stojąca prostopadle do ściany 

 zewnętrznej, w nasadzie cieńsza, ku końcowi grubieje i obniża się zwolna od zewnątrz do 

 wewnątrz. Zatoka przednia, trójkątna o zaokrąglonych kątach, ma w wymiarze podłu- 

 żnym 10 mm, w wymiarze poprzecznym 15 mm i łączy się z zewnątrz trójkątną szczeliną. 

 Zatoka tylna, u szczytu kształtu mniej więcej czworobocznego, ma w wymiarze podłu- 

 żnym 15 mm. w poprzecznym 13 mm i uchodzi trójkątną szczeliną. Na jej ścianie ze- 

 wnętrznej znajduje się podobnie jak w zębie poprzednim grzebieniasty niewielki wyrostek, 

 wychodzący z wyniosłości zewnętrznej. W głębi jamy pulpy zęba, od spodu jeszcze otwartej, 

 widać kulistawe wpuklenia zatoki przedniej i tylnej. 



Ząb trzonowy pierwszy (piąty) prawy (Dens molaris primus (quintus) dexter). 



Tab. XVII. Ryc. 51. 



Ząb ten jest znacznie większy niż czwarty, a szczyt jego jest już nieco zużyty. Ko- 

 rona jego, widziana od góry, ma kształt romboidu ku tyłowi i wewnątrz wyciągniętego. Ściana 

 zewnętrzna, płaska, w pośrodku pionowym rowkiem opatrzona, kształtu trapezu, o krawę- 

 dzi górnej 36 mm. dolnej 33 mm, bocznych po 32 mm długich. 



Wyniosłość zewnętrzna (collis externns) ma na swej stronie wewnętrznej 

 zwykłe wgłębienia dla zatoki przedniej. Avęższe, a dla zatoki tylnej, szersze. Wyniosłość 

 przednia, około 20 mm długa, dość nizka, stoi prostopadle do zewnętrznej i końcem swym 

 zagina się nieco ku tyłowi. Przednia jej ściana jak zwykle jest łukowato wypukła, tylna wklę- 

 sła. Wyniosłość poprzeczna środkowa, wogóle silniej rozwinięta niż przednia, ma 

 na swej przedniej ścianie brózdę pionowo biegnącą, podobnie jak w zębie poprzednim. Dłu- 

 gość tej wyniosłości i kierunek są takie same jak przedniej. Wyniosłość tylna 20 mm 

 długa, ku tyłowi jest dość silnie skierowana. Zatoka przednia, widziana od góry, ma kształt 

 nieregularnego czworoboku. Wymiar jej podłużny po stronie zewnętrznej wynosi 15 mm, po 

 stronie wewnętrznej przy ujściu 8 mm, wymiar poprzeczny 12 mm. Szczelina, idąca od za- 

 toki na zewnątrz zęba. sięga do połowy wysokości korony. Zatoka tylna jest w przekroju 

 poziomym kształtu romboidu. o zewnętrznem tyłnem narożu zaokrąglonem. Wymiar jej przednio- 



