— 243 — 



powierzchnia stawowa, 34 mm wysoka, 20 mm długa, lekko wypukła w kierunku od góry 

 i zewnątrz ku dołowi i wewnątrz, służy do połączenia z os ulnare. Kość grochowa łączy 

 się więc z dwiema kośćmi, t. j. z ulną i z os ulnare. 



Wymiary ogólne kości grochowej (w mm). 

 Tab. XXIII Ryc. 90—95. 



Największa długość 80 



Wysokość w części tylnej 55 



« przed powierzchniami stawowemi . 40 



Grubość największa z przodu i tylu .... 35 



Kość wielokątna większa (Os carpale primum = multangulum maius = trapezium = rhomboides). 



Tab. XXIII. Ryc. 96—98. 



Brandt przypuszczał istnienie tej kostki także u kopalnych nosorożców, a to na pod- 

 stawie małej powierzchni stawowej, jaką zauważał na os radiale na zewnątrz i ku tyłowi od 

 powierzchni stawowej dla os carpale secundum., sama kostka jednakże była mu nieznaną. 



Os carpale primum nosorożca Staruńskiego przedstawia się jako mała, płaska kostka, 

 kształtu trapezoidowego, w górze przy nasadzie cieńsza, w dole grubsza. Brzeg górny kostki 

 prawie prostolinijny, poziomo idący, jest około 20 mm długi i w tylnej swej części zajęty 

 powierzchnią stawową dla połączenia się z os radiale. Powierzchnia ta, od zewnątrz równo 

 ucięta, od wewnątrz łukowato zaokrąglona, jest wyciągnięta ku tyłowi a wypukła się w kie- 

 runku poprzecznym. Brzeg dolny tej kostki, 33 mm długi, idzie od tyłu i góry do dołu 

 i przodu. Brzeg jej tylny, 17 mm długi, idzie od przodu i góry do tyłu i dołu. Brzeg przedni 

 spada prawie pionowo ku dołowi a długość jego wynosi 30 mm. 



Ścianę zewnętrzną tej kostki zajmuje prawie w całości trójkątna, lekko wklęsła po- 

 wierzchnia stawowa, pozostawiająca wolnym pasek, zaledwie tylko na 10 mm szeroki, wzdłuż 

 krawędzi dolnej idący, o powierzchni nierównej, oddzielony od powierzchni stawowej wązkim 

 rowkiem. Powierzchnia ta służy do połączenia z os carpale secundum. Ściana we- 

 wnętrzna kostki jest wolna, lekko wypukła i nierówna. Os carpale primum łączy się 

 więc z dwiema kośćmi, t. j. z os radiale i os carpale secundtim. 



Wymiary ogólne kości wielokątnej większej (w mm). 

 Tab. XXIII. Ryc. 96—98. 



Największy wymiar przednio-tylny 35 



Wysokość w osi pionowej 39 



Wymiar poprzeczny w górze przy pow. staw. 10 

 » » w dole 18 



Kość wielokątna mniejsza (Carpale secundum = multangulum minus = trapezoideum). 

 Tab. XXIII. Ryc. 99-101. Tab. XXIV. Ryc. 102—104. 



Kostka ta posiada kształt mniej więcej sześcienny. Ściana jej górna jest czworoboczna, 

 o krawędzi przedniej 35 mm długiej, łukowato wypukłej, innych prostolinijnych, wewnętrznej 



