— 245 — 



Kość główkowa (Os carpale tertium = magnum = capitatum). 

 Tab. XXIV. Ryc. 105—109. 



Kość ta ma kształt nieregularnej piramidy, przedłużającej się do przodu i dołu w długi, 

 gruby i kończysty wyrostek tak, że w całości, jak to już Brandt zauważał, podobna jest do 

 buta. Z wyjątkiem małej powierzchni przedniej i wyrostka, całą zresztą kość okrywa pięć po- 

 wierzchni stawowych. 



Ściana przednia posiada kształt mniej więcej poziomo ułożonego deltoidu, ostrzej- 

 szym kątem ku wewnątrz skierowanego, którego bok dolny dłuższy w części zewnętrznej uległ 

 silnemu wypukleniu. Z krawędzi, otaczających tę ścianę, górna wewnętrzna, zaledwie łukowato 

 wklęsła, jest 40 mm długa, górna zewnętrzna prostolinijna jest na 25 mm, zewnętrzna łuko- 

 wato wklęsła 22 mm, dolna zaś łukowato (zwłaszcza w części swej zewnętrznej) wypukła, 

 56 mm długa. Od krawędzi górnej wewnętrznej ściany przedniej biegnie ku tyłowi niemal 

 poziomo powierzchnia stawowa, kształtu trójkątnego, dla połączenia z os radiale, około 52 mm 

 długa, której V 3 część końcowa załamuje się w linii, biegnącej skośnie od przodu i zewnątrz 

 do tylu i wewnątrz pod kątem prostym tak, że ta część powierzchni skierowana jest ku we- 

 wnątrz. Od krawędzi górnej zewnętrznej biegnie ku tyłowi i wewnątrz aż na główkowatą 

 tylną część piramidy powierzchnia stawowa, w części swej przedniej płaska, w części swej 

 tylnej odpowiednio do kształtu główki półkulisto wypukła. Kształt tej powierzchni stawowej 

 jest dość trudny do określenia. Część jej przednią zamykają od przodu dwie krawędzie, sty- 

 kające się ze sobą pod kątem prawie prostym, a to krawędź przednia i zewnętrzna (na 

 25 mm długa) ; dalej powierzchnia ta skierowana jest ku zewnątrz, objęta krawędzią we- 

 wnętrzną, lekko łukowato wypukłą i krawędzią zewnętrzną, lekko łukowato wklęsłą, które 

 przy zaokrąglonym końcu powierzchni przechodzą jedna w drugą. Powierzchnia ta służy 

 w części swej górnej wewnętrznej do połączenia z os intermedium, w dolnej do połączenia 

 z os carpale IV '+ V; największa długość tej powierzchni (mierzona cyrklem) wynosi 60 mm, 

 (tasiemką) 90 mm, największa jej szerokość (w 1 / 3 tylnej) 25 mm, najmniejsza w połowie dłu- 

 gości 18 mm. 



Krawędź dolna zewnętrzna ściany przedniej i krawędź dolna tejże ściany w 2 / 3 ze- 

 wnętrznych swej długości wysyłają do tyłu wielką powierzchnię stawową, kształtu trójkąta, 

 42 mm szerokiego, o podstawie 48 mm (cyrklem mierzonej). Powierzchnia ta, w kierunku prze- 

 dnio-tylnym siodłowato wklęsła, służy do połączenia z os metacarpale tertium. Pozostała 

 7 3 wewnętrzna dolnej krawędzi przedniej ściany wysyła do tyłu powierzchnię stawową, kształtu 

 mniej więcej prostokątnego, 26 mm w części swej przedniej i 12 mm w pośrodku szeroką 

 a 46 mm długą, o krawędzi zewnętrznej głęboko łukowato wklęsłej, wewnętrznej lekko łuko- 

 wato wypukłej. Powierzchnia ta stawowa idzie od przodu i góry do tyłu i dołu a służy do 

 połączenia z os metacarpale II. Z samego kąta wewnętrznego przedniej ściany biegnie od 

 przodu i wewnątrz do tyłu i zewnątrz trójkątna powierzchnia stawowa, wierzchołkiem do 

 przodu, podstawą do tyłu skierowana. Powierzchnia ta, 41 mm długa, o podstawie 36 mm 

 szerokiej, służy do połączenia z os carpale II. 



W miejscu, gdzie w dole kończą się szczyty wszystkich tych 5 — 6 powierzchni sta- 

 wowych, zaczyna się wyrostek tylny. Wyrostek ten, w nasadzie swej otoczony rowkiem i dla 

 tego zwężony, jest ostro zakończony a w dolnej swej części przypłaszczony; powierzchnia 



