— 264 — 



bywają również dość często, choć stosunkowo rzadziej niż mamutowe wykrywane 1 ), czego 

 przyczyny, zdaje się, należy szukać w mniejszej ich wielkości, z którego to powodu łatwiej 

 uchodzą uwagi i łatwiej mogły uledz zniszczeniu, niż potężne kości mamuta. 



Wszystkie większe muzea europejskie zawierają pojedyncze kości, zęby lub całe nawet 

 czaszki (najczęściej bez szczęki dolnej) nosorożca włochatego a najbogatsze z tego względu 

 zbiory posiadają muzea rosyjskie. F.Brandt w monografiach »Observationes ad Rhino- 

 cerontis tichorhini historiam spectantes« i »Versuch einer Monographie 

 der Tichorhinen Nashórner«. oparł swe badania na czterech czaszkach ze szczękami 

 dolnemi i 27 czaszkach bez szczęk dolnych, znajdujących się w muzeach rosyjskich, a M. Pa- 

 włów w swojej wyżej przytoczonej pracy wymienia aż 70 czaszek. 



Jednakże i w innych krajach Europy, spotykałem w muzeach dość bogate zbiory kości 

 i czaszek nosorożca włochatego. Tak np. w Muzeum narodowem w Budapeszcie widziałem 

 pięć czaszek, w Zakładzie Geologicznym tamże trzy; w Hofmuseum w Wiedniu sześć; 

 w Zakładzie paleontologicznym we Wrocławiu trzy; w Muzeum ces. Fryderyka w Poznaniu 

 trzy; w Zakładzie Geologicznym w Berlinie cztery, w Muzeum fur Katurkunde tamże, 

 również cztery; w Museum of natural history w Londynie osiem (cztery syberyjskie i cztery 

 angielskie). Zakład geologiczny Uniwersytetu Jagiellońskiego posiada również dwie czaszki 

 a nawet przy wejściu do katedry na Wawelu, wisi od niepamiętnych czasów do łańcucha 

 przymocowana czaszka nosorożca włochatego w towarzystwie szczęki dolnej wieloryba i kości 

 udowej mamuta. W Muzeum im. Dzieduszyckich we Lwowie, oprócz okazu Staruńskiego, znaj- 

 duje się jeszcze pięć czaszek, pochodzących ze wschodniej i środkowej Galicyi. 



O wiele rzadziej napotyka się w zbiorach całe, jakkolwiek nigdy, zupełne szkielety. 

 Do takich zaliczyć można dwa szkielety, znajdujące się w Brukseli i najlepiej stosunkowo 

 zachowany okaz, znajdujący się w zbiorach Akademii w Monachium (Tab. XXXI. Byc. XXXI). 

 Znaleziono go, jak napis przy nim świadczy w r. 1869, w torfowisku dyluwialnem, »ausserhalb 

 einer diluvialen Gletscher - Morane in einer 12 Fuss machtigen Torfeinlagerung in Loss von 

 Kronberger Hof bei Aschau im Innthal, unfern Kraiburg«. I ten okaz nie jest zupełnym 2 ). 



Podobnie jak ciała mamutów, tak samo też i nosorożców przechowały się aż do na- 

 szych czasów w zamarzłej ziemi Syberyi północnej. Najczęściej stosunkowo bywają znajdowane 

 tamże pojedyncze rogi nosorożców, z których Brandt opisał dziewięć, znajdujących się w Mu- 

 zeum Akademii nauk w Petersburgu. Cztery z nich tylko były całkowite, inne natomiast 

 z boków jak gdyby ociosane. Brandt sądził, że rogi te uszkodzone zostały przez mieszkań- 

 ców Syberyi. Jednak, o ile z rycin przez niego podanych można wnosić, uszkodzenia owe 



x ) A. Ślósarski 1. c; prace liczne G. Ossowskiego; E. Niezabitowski 1. c; Dr. Rudolf Hermann: 

 Die Rhinocerosarten des westpreussischen Diluviums (Schriften der Naturforschenden Gesellschaft in Dan- 

 zig. Nr. XIII. Bd. 3 und 4 Heft. 1913). 



2 ) Brakuje mu kości krzyżowej, wszystkich kręgów ogonowych, żebra 2, 16, 18-go strony pra- 

 wej, 2, 5, 7, 8, 9-go strony lewej, z kończyny przedniej prawej: łopatki, oleeranon, os atrpale I, II, członka 

 2-go palca wewnętrznego, członka I-go palca środkowego i zewnętrznego, z kończyny przedniej lewej: 

 łopatki, oleeranon i dolnej części kości łokciowej, os centrale, carpale II, wszystkich członków palca 

 zewnętrznego, członka 1, 3 palca środkowego, czł. 1, 2, 3 palca wewnętrznego, dalej części biodrowej 

 miednicy; z kończyny tylnej prawej: patelli, wszystkich kości stopy i palców, z wyjątkiem części calcanens 

 oraz os metacarpi internum i ejeternum; z kończyny tylnej lewej brakuje: femur, patella, os car- 

 pale III i IV -\-V, oraz wszystkich członków palców. 



