— 274 — 



w przegrodzie nosowej jak i w innych częściach jamy nosowej, w przewodzie słuchowym ze- 

 wnętrznym, w krtani i tchawicy. Suhstancya podstawowa chrząstki różni się od świeżej tylko 

 tern, że nie daje metachromatycznego zabarwienia odpowiednimi barwikami, jak tioniną i in. 

 Gdzieniegdzie zachowały się jądra nieco skurczone z wyraźnem jąderkiem, utraciły jednak 

 zdolność do zabarwienia się. W przegrodzie nosowej chrząstka wygląda jak chrząstka włó- 

 kienkowata, a więc daje obraz podobny do tego, jaki otrzymujemy po dłuższem traktowaniu 

 chrząstki szklistej nadmanganianem potasu. 



W chrząstce sprężystej ucha udało mi się mieszaniną Weigerta zabarwić wyraźnie 

 włókna sprężyste, które podobnie jak u konia odznaczają się grubością. Każda komórka oto- 

 czona jest prawie jednolitą warstwą grubych włókien, od których odgałęziają się nieco cień- 

 sze, spajające te okołokomórkowe warstwy między sobą (tab. LVII, ryc. 4). Chrząstka nale- 

 żałaby więc do drugiego, przez H er t wig a (30) wyróżnionego, typu chrząstek sprężystych. 



Kość. Między budową kości nosorożca i innych zwierząt nie znalazłem żadnych wy- 

 bitniejszych różnic; zaznaczam tylko, że kości nosorożca staruńskiego zachowały się, dzięki 

 przepojeniu ropą, doskonale. Z otaczającej okostnej można kości z łatwością wyłuszczyć i ró- 

 wnież łatwo oddziela się chrząstka stawowa od kości. Po rozpuszczeniu ropy i wysuszeniu 

 mają wygląd kości dobrze zmacerowanych o jednostajnej barwie jasno-brunatnej. 



3. Mięśnie. 



Pomijając nabłonki, które ulegają zazwyczaj szybkiemu zniszczeniu, stwierdzono już 

 wielokrotnie na zwłokach ludzkich jak i doświadczalnie na zwierzętach, że twory łączno- 

 tkankowe są na ogół odporniejsze i przechowują się dłużej niż inne tkanki. Potwierdzają to 

 także badania makro- i mikroskopowe tkanek mamuta, znalezionego w roku 1901 nad Bere- 

 zówką. Inaczej rzecz się ma z mięśniami i nerwami, które, na ogół biorąc, ulegają szybszemu 

 zniszczeniu. W pewnych warunkach zachowują się jednak i te tkanki tak dobrze, że można 

 je przynajmniej makroskopowo preparować. O niektórych mięśniach w głowie nosorożca z nad 

 Wilui wspomina już Pallas (56). Nieco dokładniej zbadał je Brandt (9), który znalazł prócz 

 resztek mięśni podskórnych, jak m. orbicularis oris, depressor anguli oris i innych, jeszcze 

 dobrze zachowany mięsień skroniowy, żwacz i skrzydlasty. U mamuta z nad Berezówki mię- 

 śnie były przedmiotem badań szczegółowych. Bównież dobrze zachowały się niektóre mięśnie 

 nosorożca ze Staruni, zupełnie ropą przepojone. Spreparowania ich szczegółowego zaniechałem 

 jednak, ponieważ byłoby zbyt mozolne i wobec opracowania szczegółowego przez B e d d a r d a (4) 

 z głowy gatunku Rh. simiatrensis, zbyteczne. Drobne różnice w położeniu i rozmiarach 

 mięśni nosorożca ze Staruni i Sumatry, które okazałyby się ewentualnie, nie stałyby w ża- 

 dnym stosunku do nakładu pracy, a najciekawsze mięśnie okolicy nosowej i pyskowej, w któ- 

 rych niewątpliwie byłyby różnice między nosorożcem ze Staruni i Sumatry, nie można było 

 poddać szczegółowym badaniom tak z powodu częściowego uszkodzenia tych okolic, jak i ze 

 względu na inne części, których spreparowanie okazało się potrzebnem. Ograniczam się więc 

 tylko do stwierdzenia obecności mięśni i do opisu ich stanu zachowania histologicznego. 



Gleb o w (28) zdołał wprawdzie rozpoznać mięśnie gołem okiem, opis ich budowy 

 mikroskopowej jednak nasuwa pewne wątpliwości, czy widział on rzeczywiście mięśnie. 

 Brandt (9) wyraźnie zaznacza, że włókna mięśni, które badał, nie okazywały śladu prążko- 

 wania, przypisując tak dalece idące zmiany w budowie mięśni wpływowi wysokiej temperatury, 



