— 279 — 



one, jak to opisuje Cu vi er (17) także u nosorożca indyjskiego, na przednim końcu rogów 

 tylnych, są jednak zupełnie jednolitemi płaszczyznami, nie okazującemi na powierzchni ani 

 śladu rozdziału na płaszczyznę przynależną do trzonu i do rogów. Ich przedni odcinek, na 

 trzonie spoczywający, wznosi się o 2 mm ponad przedni zaokrąglony brzeg jego i wystaje 

 z niego. 



Processiis lingualis s. glossohyałe, będący przedłużeniem trzonu ku przodowi, two- 

 rzy silny wyrostek kostny, opatrzony w okazie staruńskim jeszcze nasadką chrzestną. Jeśli 

 przyjmiemy, że długość trzonu wraz z wyrostkiem wynosi 74 mm i odejmiemy od tej liczby 

 29 mm, przypadające na szerokość części bocznych trzonu, otrzymamy 43 mm, które wyo- 

 brażałyby długość samego wyrostka. W inny sposób długości jego wymierzyć nie można, po- 

 nieważ łączy się on szeroką podstawą z trzonem. Wobec tak silnie rozwiniętego trzonu i wy- 

 rostka językowego nosorożca staruńskiego, trzon kości podjęzykowej nosorożca indyjskiego, 

 opatrzony tylko guzem zamiast wyrostka językowego, jak to wynika z ryciny, podanej przez 

 Mayera (38), wydaje się dziwnie wysmukły. Na wyrostku językowym można wyróżnić po- 

 wierzchnię brzuszną i dwie powierzchnie boczne. Powierzchnie boczne zbiegają się po stronie 

 grzbietnej ze sobą pod kątem ostrym, tworząc na przednim jego końcu nizki i 1"5 mm sze- 

 roki grzebień. Brzeg górny wyrostka zaokrągla i rozszerza się ku tyłowi coraz bardziej i prze- 

 dłuża się bezpośrednio w trzon. Wyraźnie wykształcona, ku bokom i ku przodowi zagięta po- 

 wierzchnia brzuszna wyrostka, zwęża się ku przodowi. Szerokość jej wynosi w środku wy- 

 rostka 13 mm, w końcu zaś 9 mm. Powierzchnie boczne łączą się z nią pod kątem wpraw- 

 dzie zaokrąglonym, lecz wyraźnym. 



Porównując grubość wyrostka, która przy nasadzie wynosi 15'5 mm, w środku 15 - 5, 

 a na końcu 11 mm, z jego szerokością, która, jak podaliśmy, ma w środku 13 mm, a na 

 końcu 9 mm, wynika, że jest on grubszy niż szerszy. Jest to stosunek przeciwny temu, jaki 

 podaje Eckhard (19) dla wyrostka językowego Rh. sumatrensis, który opisuje jako spła- 

 szczony w kierunku grzbieto-brzusznym. 



Przedni koniec wyrostka jest do kierunku jego łukowatego przebiegu poprzecznie ścięty 

 i tępy, ku tyłowi przedłuża się na 13 mm w grzebień, leżący między powierzchniami bocznemi. 

 Na tym końcu mieści się jeszcze chrząstka na 5 mm gruba, która zaokrągla koniec kości 

 i przedłuża się na grzebień ku tyłowi. 



Rogi tylne (cornua branchialia s. posteriora) są dość dużemi, w naszym okazie 

 jeszcze odosobnionemi kostkami, których największa długość bez nasady chrzestnej wynosi 

 74 mm. Z boku widziane są one w kierunku brzusznym lekko łukowato wygięte i zwężają 

 się w kierunku od nasady o średnicy 21*5 mm, ku końcowi tylnemu, który jest nieco zgru- 

 biały. Ponieważ kostki są w kierunku poprzecznym zwężone, przeto średnica grzbieto-brzuszna 

 przewyższa poprzeczną w środku kostek o 5 mm. 



Między nasadą kostek a trzonem istnieje, jak wyżej wspomniano, po stronie prawej 

 dość znaczna warstwa chrząstki, po stronie lewej mniejsza. Po stronie grzbietnej nasady ro- 

 gów tylnych znajduje się małe zagłębienie, w którem mieści się część chrząstki, tworzącej 

 staw z rogami przednimi. Po stronie przyśrodkowej tego zagłębienia, względnie tego stawu' 

 istnieje drugie takie zagłębienie, które, zwężając się, sięga na trzon (tab. LVIII, ryc. 7). Brzeg 

 przyśrodkowy i przedni tego zagłębienia jest zaokrąglony, boczny prosty przylega do chrząstki 

 stawowej. 



