— 284 — 



czo rozsiane, Schrenck(G8) natomiast znajduje na wargach nosorożca z Jany włosy pęcz- 

 kami ustawione. 



Wargi nosorożca Staruńskiego są jeszcze tu i owdzie pokryte naskórkiem, jak np. 

 w brózdach sztucznie wytworzonych, w zagłębieniach włosów i w kątach pyska. W tych miej- 

 scach powierzchnia ma wygląd drobno ziarnisty. W innych miejscach, w których naskórek się 

 złuszczył, widoczne są brodawki, które nadają powierzchni wygląd kosmaty. Brodawki są 

 o wiele mniejsze, niż podaje Brandt, i tylko przez mikroskop widzialne. Mają one kształt 

 stożków na końcu zaokrąglonych. Podstawami swemi stykają się ze sobą, a długość ich prze- 

 wyższa średnicę podstawy dwukrotnie. Powierzchnia skóry właściwej, na której stoją brodawki, 

 przy dokładniejszem badaniu jest niezupełnie równa, lecz opatrzona płytkiemi zagłębieniami, 

 poodzielanemi od siebie tylko wązkiemi listewkami. Skutkiem tego powierzchnia skóry wła- 

 ściwej ma wygląd kratkowany. Brodawki są umieszczone, jak się zdaje, tylko na bocznych 

 ściankach listewek i na ich krawędzi, nie zaś w samem zagłębieniu. 



Zarówno naskórek jak i brodawki są zniszczone w pewnych miejscach warg. Tutaj 

 też widoczną jest gładka powierzchnia skóry właściwej, w której mieszczą się tylko otworki 

 dla włosów. Te nieco uszkodzone miejsca nadają się najlepiej do zbadania ułożenia i kształ- 

 tów zagłębień włosowych na wargach. Zdanie Brandta i Schrencka, że zagłębienia wło- 

 sowe na wargach są rzadziej rozsiane niż w skórze, jest o tyle słuszne, iż ustawione są one 

 na wargach przeciętnie w odległości 2 mm od siebie, podczas gdy w skórze zbliżają się do 

 siebie przeciętnie na odległość 1 / 2 mm. Bóżnice w rozmiarach zagłębień tych miejsc są ró- 

 wnież znaczne, a mianowicie zagłębienia na wargach są przeciętnie większe niż na skórze. 

 Trudno jest wymierzyć dokładnie średnicę zagłębień, ponieważ ich brzegi z powodu starcia 

 naskórka są uszkodzone, a same zagłębienia z powodu pofałdowania się skóry zniekształcone. 

 Są one w każdym razie na ogół dłuższe niż na 1 mm. Bozmiary tych zagłębień byłyby zresztą 

 rzeczą dość obojętną, gdyby nie łączyła się z nią kwestya uwłosienia, rozpatrywana poniżej. 



Wszystkie zagłębienia nie prowadzą w głąb prostopadle do powierzchni, lecz skośnie 

 od przodu ku tyłowi. Skutkiem tego ogrodzenie tylne otworków jest zawsze wyraźne, podczas 

 gdy przednie zlewa się zupełnie z powierzchnią skóry. Ilość zagłębień, jest zmienna, miejscami 

 jest tylko jeden otwór, miejscami zaś kilka obok siebie skupionych. Jeśli jest widoczny tylko 

 jeden otwór, to jest on zazwyczaj bardzo duży, jeśli jest ich kilka, to są one rozmaitej wiel- 

 kości, ale zawsze mniejsze od pojedynczego otworu. W miejscach, gdzie wargi są jeszcze po- 

 kryte brodawkami i naskórkiem, stosunki są te same, ale mniej wyraźne. W zagłębieniach, 

 leżących w odsłoniętych częściach warg, znajdują się jeszcze włosy, które po większej czę- 

 ści mało tylko z nich wystają. Jedynie w rowkach między fałdami i w kątach pyska zacho- 

 wały się łodygi, dochodzące centymetra długości. 



O stosunkach uwłosienia warg nosorożca Staruńskiego pouczają nas najlepiej skrawki 

 z warg w kierunku podłużnym i prostopadłym do przebiegu włosów. Ze skrawków okazuje 

 się, że włosy są osadzone w wargach, tak jak Schrenck twierdzi, t. j. pęczkami (tab. LXII, 

 ryc. 19), i to prawdziwymi pęczkami według mianowictwa de Meijera (39). Wyjątkowo tylko 

 znaleźć można było pojedynczy włos, który wyróżniał się od zwykłych większą grubością 

 (64), głębszem osadzeniem i barwą prawie czarną. Był to prawdopodobnie włos dotykowy 

 czyli zatokowy, chociaż trudno było dopatrzyć się zatoki jako takiej, z powodu silnego ści- 

 śnienia skóry. Brandt zauważył prawdopodobnie te włosy, skoro twierdzi, że stoją pojedynczo 



