— 286 — 



tnice, wyróżniające się od innych naczyń krótkiemi prążkami, prostopadle do osi naczynia 

 ułożonemi, wstępują z głębi skóry właściwej ku jej powierzchni, gdzie rozdzielają się na 

 grube gałązki, dążące do gruczołów potnych i podstawy pęczków włosów, tudzież do warstwy 

 brodawkowej skóry. Żyły są mniej wyraźnie widoczne. Tylko w kilku miejscach zdołałem roz- 

 poznać naczynie żylne w przekroju poprzecznym i skośnym, ponieważ średnica jego było bar- 

 dzo duża, a w świetle znajdywała się masa ziarnista, podobna do skrzepu krwi. 



Wewnętrzna strona warg nie dostarczyła żadnych ciekawszych szczegółów. Błona ślu- 

 zowa jest zupełnie gładka jak w innych okolicach jamy pyskowej. Nabłonek jest zupełnie 

 zniszczony a z nim zaginęły także drobne brodaweczki. Tylko tu i owdzie widać jeszcze 

 mały otwór wyraźnie ogrodzony, który był prawdopodobnie ujściem gruczołu śluzowego. 



B) Podniebienie (palatum). 



Miękkie części podniebienia znajdowały się jeszcze w związku z innemi miękkiemi 

 częściami prawej połowy głowy. Po odpreparowaniu i oczyszczeniu z ropy naftowej podnie- 

 bienie ma wygląd kawałka skóry o barwie brudno-brunatnej, w tylnym odcinku z odcieniem 

 oliwkowym. Podniebienie okazuje dość znaczne zniekształcenia (tab. LIX, ryc. 9), które utrudniają 

 nieco jego badanie. Na przestrzeni, odpowiadającej podniebieniu twardemu, biegnie prawie 

 środkiem fałd podłużny, dzielący podniebienie na nierówne połowy, prawą węższą i lewą szer- 

 szą. Nadto strona prawa jest wypuklona ku stronie grzbietnej, lewa zaś ku stronie brzusznej. 



Między czwartą parą zębów przedtrzonowych podniebienie jest przedziurawione, nadto 

 znajduje się brózda poprzeczna, w której podniebienie łatwo się zgina. Od tego miejsca bie- 

 gnie brózda podłużna ku tyłowi, zniekształcająca podniebienie miękkie, którego koniec wolny 

 jest wykrzywiony w stronę lewą. Na brzegach podniebienia widać wycięcia, które odpowia- 

 dają zębom przedtrzonowym i trzonowym. Poza podniebieniem miękkiem znajduje się jeszcze 

 część powłoki wysłania gardzieli. Na bokach podniebienia miękkiego zwieszają się strzępy 

 ścięgien, a nawet mięśni. Pominąwszy zniekształcenia rozmaite, stan zachowania podniebienia 

 jest na ogól stosunkowo bardzo dobry tak, że z preparatu można odtworzyć sobie dość do- 

 kładny obraz jego budowy anatomicznej. 



Długość całego podniebienia wynosi 398 mm, z czego przypada 255 na podniebienie 

 twarde, a 143 na podniebienie miękkie. Szerokość zupełnie na płask ułożonego podniebienia 

 wynosi na przednim końcu 43 mm, przed pierwszym zębem przedtrzonowym 100 mm, na 

 końcu podniebienia twardego 88 mm, w najszerszem zaś miejscu podniebienia miękkiego 

 105 mm. Grubość podniebienia twardego wynosi 3 mm, miękkiego 12 mm. 



Biorąc pod uwagę kształt podniebienia kostnego w czaszce, widzimy, że nie jest ono 

 płaskie lecz sklepione, czyli że tworzy na przekroju łuk. Stosunek długości cięciwy do łuku 

 wynosi przed pierwszym zębem przedtrzonowym mniej więcej 4 : 5. Należy więc sobie wyo- 

 brazić, że brzegi podniebienia w rzeczywistości są wygięte ku stronie brzusznej, podczas gdy 

 w wypreparowanem obecnie podniebieniu brzeg lewy jest wygięty ku stronie grzbietnej. Na 

 podniebieniu twardem w czaszce znajdujemy następnie w linii środkowej nizkie wzniesienie, 

 odpowiadające szwu podniebiennemu. W preparacie podniebienia widocznem jest dobrze to 

 wzniesienie od strony grzbietnej, ale nie posiada takich rozmiarów, jak wyżej wspomniany 

 fałd po stronie brzusznej podniebienia, który byłby zatem wytworem sztucznym. 



Otwory sieczne (foramina inciswa). Bezpośrednio, bo 4 mm poza brzegiem 



