— 288 — 



16 mm, a w tej samej mniej więcej odległości ułożone są i dalsze, z wyjątkiem ostatnich, 

 które są nieco bardziej do siebie zbliżone. Podczas gdy pierwsze i 3 ostatnie listewki są sto- 

 sunkowo mało rozwinięte i mało wystające, to II, III, IV i V wychylają się wyraźnie z po- 

 wierzchni podniebienia. 



Naskórek na wszystkich listewkach jest zniszczony; jeśli jednak uzupełnimy sobie 

 w myśli listewki jeszcze warstwą naskórka przynajmniej na 1 mm grubą, otrzymamy wtedy 

 obraz wyraźny rzeźby podniebienia. 



Odcinek dalszy podniebienia, poza listewkami położony, ma powierzchnię gładką i nie 

 ma żadnych szczegółów ze względów anatomicznych ciekawych. 



Podniebienie miękkie (palatum molle). Pominąwszy pomiary grubości, według 

 których łatwo rozróżnić podniebienie twarde od miękkiego, rozpoznajemy granicę między niemi 

 wyraźnie po stronie grzbietnej preparatu. Błona śluzowa, pozbawiona nabłonka, utrzymawszy 

 się i tutaj, pokrywa tylny brzeg choan i lemiesza, oddając w zupełności położenie i kształt 

 tych części szkieletowych. Podniebienie miękkie ma 143 mm długości, 105 mm szerokości 

 i 12 mm grubości. Pomiary szerokości i grubości odnoszą się tylko cło przedniej części pod- 

 niebienia miękkiego, tylna jego część, mająca 45 mm długości i zwieszająca się ku krtani, jest 

 nieco węższa i tylko na 1 mm gruba. Części boczne podniebienia przedłużają się bezpośre- 

 dnio w łuki podniebienno-gardzielowe. Brzeg tylny, leżący między podstawą języka i nagłośnią 

 jest łukowato wycięty (tab. LIX, ryc. 9). Cięciwa tego łuku wynosi 44 mm. Powierzchnia podnie- 

 bienia miękkiego w jego odcinku przednim mięsistym ma drobne wgłębienia i wyniosłości, ku 

 tyłowi zaś na odcinku wolnym cienkim, jak i na całej zresztą powierzchni grzbietnej, wygładza 

 się. Bozpatrując powierzchnię podniebienia miękkiego lupą, widzimy na niej liczne drobne 

 otworki, które przebiegają w kierunku prostym lub skośnym od powierzchni w głąb. Są to 

 niewątpliwie ujścia gruczołów śluzowych, które znajdują się na podniebieniu w wielkiej obfi- 

 tości. Owen (53) podaje, że gruczoły tworzą w podniebieniu miękkiem nos. Eh. indicus war- 

 stwę na 7 3 ca l a (^ 8 mm) grubą, a Gar rod (24) opisuje, że przednia część podniebienia 

 miękkiego nos. Rh. sumatrensis, gruba na 3 / 4 ca l a (=19 mm), obfituje w gruczoły. 



Prócz tego widać na powierzchni gdzieniegdzie większe otwory, które według podo- 

 bieństwa ich kształtu do otworów na korzeniu języka i migdałkach należy uważać jako to- 

 rebki limfatyczne. 



Obraz mikroskopowy błony śluzowej podniebienia twardego. Opis 

 podniebienia twardego i miękkiego, wyżej podany, odnosi się do błony śluzowej, pozbawionej 

 naskórka. Dokładniejsze badania lupą dokonane, wskazują jednak na istnienie warstwy na- 

 skórka w pewnych miejscach podniebienia twardego, wyróżniającego się barwą ciemniejszą 

 od otoczenia. Takie miejsca, o rozmiarach [większych lub mniejszych, znajdują się rozsiane 

 w tylnych odcinkach podniebienia twardego, gdzie cieniutka warstwa nabłonkowa da się od- 

 chylić lub odskrobać, następnie znajdujemy nabłonek gdzieniegdzie pod listewkami podnie- 

 biennemi, a nareszcie na przednim końcu podniebienia przed otworami siecznymi w paśmie na 

 13 mm długiem a 3 mm szerokiem. Z tegoto miejsca wycięto mały kawałek w celu mikrosko- 

 powego zbadania na skrawkach. Jedną część tych skrawków zabarwiłem hematoksyliną i eozyną, 

 drugą część mieszaniną Van Giesona, a trzecią część na włókna sprężyste mieszaniną Wei- 

 gerta. Skrawki pierwszym i drugim sposobem zabarwione (tab. LVII, ryc. 2) wykazywały bar- 

 dzo wybitne zróżnicowanie się naskórka i tkanki łącznej: naskórek zabarwiał się hematoksy- 



