— 289 — 



liną na kolor fiołkowy, mieszaniną zaś Van Giesona na kolor żółty, tkanka łączna w pierw- 

 szym przypadku na kolor różowy, w drugim na jaskrawo czerwony, jak w preparatach 

 z świeżych tkanek. Mieszaniną Weigerta zabarwione skrawki nie wykazywały wprawdzie tak 

 wybitnych różnic między naskórkiem i tkanką łączną, uwydatniały natomiast wyraźnie war- 

 stwę komórek silniej zrogowaciałych i ich granice, tudzież włókna sprężyste w wysmukłych 

 brodawkach łączno-tkankowych. 



Obecności jąder nie dało się barwikami wykazać; pozostały z nich tylko ślady w po- 

 staci ciałek o nieokreślonych rozmiarach i kształtach, widoczne zwłaszcza w tych komórkach, 

 które mieszczą się na granicy warstwy twórczej i rogowej naskórka. 



Stan zachowania tkanek w ogólności nie jest bez zarzutu. Naskórek jest popękany 

 i tworzy w swych głębszych warstwach prawie jednolitą masę ze zlanych ze sobą komórek, 

 pokurczoną dość znacznie. Wężykowaty przebieg włókien tkanki łącznej w brodawkach, a na- 

 stępnie przestrzeń szczelinowata, wytworzoną między nabłonkiem i tkanką łączną, dowodzą, 

 że tkanki uległy znacznemu skurczeniu. 



W szczególności przedstawia się obraz błony śluzowej w przekroju mikroskopowym 

 w następujący sposób (tab. LVII, ryc. 3): Grubość warstwy naskórka wynosi 09 mm, z czego 

 przypada 02 mm na warstwę powierzchowną zupełnie zrogowaciałą, jak to wykazuje zabarwie- 

 nie żółte mieszaniną Van Giesona i zabarwienie granic komórek mieszaniną Weigerta. Komórki 

 mają kształt łusek mniej lub więcej spłaszczonych o granicach nierównych. W ich wnętrzu 

 znajduje się istota jednorodna (homogen), słabo się barwiąca. Jąder lub ich resztek nie widać. 

 Komórki zachowały swój kształt niewątpliwie dzięki zrogowaceniu, podobnie jak komórki rogu 

 nosowego tegoż nosorożca, co prawda jeszcze silniej zrogowaciałe. W głębszych warstwach gra- 

 nic komórek zabarwieniem nie można wykazać. Wśród istoty prawie jednorodnej i nie bar- 

 wiącej się, dają się gdzieniegdzie wyróżnić drobne luki, okalające bryłkę tej istoty, mającej 

 mniej więcej wielkość komórki. Otóż te luki możnaby uważać jako granice komórki zwłaszcza 

 wówczas, jeśli w tej bryłce widoczny jest ślad jądra. Zresztą jakichbądź innych szczegółów 

 histologicznych w głębszych warstwach naskórka wykazać nie można. 



Brodawki łączno-tkankowe są stosunkowo bardzo długie i sięgają do 02 mm pod po- 

 wierzchnię naskórka (tab. LVII, ryc. 2). Są one, jak to widać przez lupę, miejscami na po- 

 wierzchni podniebienia, pozbawionego naskórka, nitkowato wydłużone o maczugowato zgru- 

 białym końcu. Większość brodawek rozszczepia się bezpośrednio tuż nad podstawą albo nieco 

 wyżej na 3 — 4 wtórne brodawki, pooddzielane od siebie jednorodną istotą komórkową naskórka. 

 Włókna klejodajne brodawek jak i włókna sprężyste, zabarwione metodą Weigerta, przebiega- 

 jące przeważnie na obwodzie brodawek, okazują przebieg wężykowaty. W warstwie głębszej 

 oba rodzaje włókien, przeplatając się jak zwykle, układają się równolegle do powierzchni błony 

 śluzowej. Zauważyć tu można gdzieniegdzie przekroje naczyń krwionośnych, zwłaszcza tętnic, 

 w których ścianie zachowała się wyraźnie jeszcze tylko tkanka łączna i sprężysta. 



C) Język (lingua). 



Język znajdował się jeszcze w związku z częściami miękkiemi prawej strony głowy, od 

 której trzeba było go oddzielić dla dokładniejszego zbadania. Jest on w ogólności bardzo znie- 

 kształcony, ponieważ mieścił się do połowy na zębach trzonowych prawej połowy szczęki dol- 

 nej, jak o tem świadczą głębokie odciski zębów na dolnej jego stronie. Skutkiem tego poło- 



WYKOPALISKA STARIJŃSKIE. 37 



