— 294 — 



glosso-epiglottici, tworzyłyby stałą komunikacyę między gardzielą i przedsionkiem i stano- 

 wiłyby właściwe fauces. Błona śluzowa, pokrywająca korzeń języka, wyściela tak samo ściany 

 boczne jak i spód przedsionka. 



Jak zaznaczono przy opisie języka, błona śluzowa była pokryta prawdopodobnie wiot- 

 kimi kosmkami tak, jak u współczesnych nosorożców i zawierała liczne torebki limfatyczne, 

 które są teraz widoczne jako gęsto rozsiane otworki. Otworki te przedłużają się także na 

 ściany boczne do miejsc, w których zazwyczaj leżą migdałki. Owen (53) uważa u noso- 

 rożca indyjskiego kosmki, leżące po bokach podniebienia miękkiego, mylnie za migdałki, 

 a zagłębienia za woreczki śluzodajne (muciparous follicles). Według Mayera (38) 

 podłużna i wystająca nieco gromadka jamek śluzowych tworzy migdałki, a Garrod (24) 

 twierdzi, że u sumatrzańskiego nosorożca stanowi migdałki jedynie gromada gruczołów o zna- 

 cznych rozmiarach, leżących po każdej stronie gardzieli. 



Jak u kopytowych wogóle, tak i u nosorożców migdałki nie uwydatniają się zbytnio 

 na ścianach bocznych i nie różnią się od torebek limfatycznych, mieszczących się w błonie 

 śluzowej całej okolicy. U nosorożca staruńskiego otworki, prowadzące do torebek limfatycznych, 

 które opisaliśmy na korzeniu języka, przedłużają się bez przerwy także i na boczne ściany 

 przedsionka. W miejscach, gdzie zazwyczaj mieszczą się migdałki, ściany przedsionka wypu- 

 klają się w kształcie guza do wewnątrz, zacieśniając zatoki językowo- nagłośniowe 

 (sinus glosso-epiglottici). Otóż te guzowate wypuklenia są, jak wykazuje rycina 10 na 

 tab. LIX, migdał kami (tonsillae). 



Podniebienie miękkie, dotykające swem łukowatem wcięciem przedniej ściany na- 

 głośni, odgranicza od tyłu wraz z nagłośnią i łukami podniebienno-gardzielowymi przedsionek 

 od gardzieli. 



W gardzieli ssawców możemy według Ruckerta (64) odróżnić drogę oddechową 

 i odżywczą. Pierwszą od drugiej oddzielają łuki podniebienno-gardzielowe, które u większości 

 ssawców są doskonale rozwinięte. O tych łukach Owen (53) nie wspomina, natomiast widział 

 je Mayer (38). który pisze: »Vom Velum palatinum zieht sich eine siarkę Falte 

 gegen die hi n terę Wand des Pharynx he run ter, welche in der Mitte durch 

 einen halbmondf órmigen Einschnitt die Schnepf enknorpelteile (c. aryte- 

 noicleae ref.) des Larynoc aufnimmt«. 



U nosorożca staruńskiego fałdy te, zwłaszcza fałd po strome lewej, są bardzo wyraźne 

 (tab. LIK, ryc. 10) i wystają w środku krtani na 20 mm ze ściany bocznej gardzieli ku 

 górze i środkowi, zakrywając swym brzegiem ostrym podstawę chrząstek nalewkowych. Przy 

 ścianie tylnej gardzieli są te fałdy także jeszcze na 18 mm szerokie i łączą się w linii środ- 

 kowej nad wejściem do przełyku. Patrząc na fałdy obustronne od strony górnej, ma się wra- 

 żenie, jakoby one stanowiły przedłużenie podniebienia miękkiego, posiadającego w środku 

 otwór. Słusznie nazwano je też diaphragma pharyngeum, które tworzyłoby isthmus pha- 

 ryngo-nasalis. Otwór, między fałdami leżący, ma kształt wydłużonego owalu, którego średnica 

 długa miałaby mniej więcej 108 mm długości, średnica krótka zaś 48 mm szerokości. Z tego 

 otworu sterczy nagłośnia i chrząstki nalewkowe do cammi pharyngo-nasale. Według opisu 

 Garroda (24) już Flower zwrócił uwagę na to, że nagłośnia u nosorożca wystaje do 

 cavum pharyngo-nasale, a Garrod podnosi jeszcze z naciskiem, że stosunek jest tu taki 

 sam jak u konia i wielu innych zwierząt. Błona śluzowa, wyścielająca gardziel i fałdy, jest 



