— 297 — 



dwa razy, ma więc przebieg falisty. Pierwsze wzniesienie jest słabe, poza niem następujące 

 zagłębienie, które znajduje się mniej więcej w połowie brzegu grzbietnego, jest wyraźne. Za 

 niem wznosi się brzeg powtórnie, tworząc łuk wystający, lecz krótki. Drugie poza niem wi- 

 doczne zagłębienie wytwarza się w ten sposób, że brzeg przechyla się silniej w kierunku 

 przyśrodkowym i fałduje się. Kontur dalszy brzegu przebiega prosto ku tyłowi i dołowi i zao- 

 krąglając się, przedłuża się na brzeg tylny chrząstki tarczowatej. 



Brzeg brzuszny chrząstki tarczowatej ma w ogólnych zarysach kontur leżącego S. 

 W ogrodzeniu wcięcia przedniego jest cienki, grubieje jednak silnie ku bokom i dochodzi 

 w miejscu największej szerokości poprzecznej chrząstki tarczowatej do 15 mm, tworząc listwę 

 wystającą, która jest od spodu prosta, a od góry lekko wyżłobiona. Dalej ku tyłowi brzeg 

 dolny chrząstki znowu cienczeje, zaginając się zaś na wyrostek stawowy, zaokrągla się i grubieje. 



Powierzchnia zewnętrzna chrząstki tarczowatej jest na ogół nierówna i szorstka, we- 

 wnętrzna zaś gładka. Na szczególną uwagę zasługuje na powierzchni bocznej otwór (fora- 

 men thyreoideum) dla nerwu krtaniowego wyższego (n. laryngeus superior) 

 (tab. LX, ryc. 11). Średnica otworu wynosi 8 mm. W otworze tkwi jeszcze włókno, jako 

 resztka nerwu. Od otworu tego przedłuża się brózda skośnie ku brzegowi grzbietnemu łu- 

 kowato przebiegająca, kończąca się w miejscu drugiego wyżej opisanego zagłębienia brzegu. 

 W miejscu brózdy chrząstka nie została wyżłobiona lecz pofałdowana. Fałd ten wystaje wy- 

 raźnie z powierzchni wewnętrznej chrząstki tarczowatej, a ponieważ znajduje się w ten sam 

 sposób ukształtowany symetrycznie po obu stronach krtani, nie można przypuścić, ażeby wy- 

 tworzył się sztucznie pod wpływem ucisku ze strony otaczających go tkanek. 



Bezpośrednio przed brózdą i w prostej linii ponad otworem znajduje się wyżej opi- 

 sane znaczne wzniesienie brzegu chrząstki tarczowatej. W tern miejscu łączy się krtań za po- 

 średnictwem krótkich lecz silnych więzadeł z rogiem tylnym kości podjęzykowej 

 (cornu posterius s. thyreohyale). Osobnego więc wyrostka chrzestnego, t. zw. cornu 

 superius cartilaginis thyreoideae nie ma. Na wzniesionym brzegu nie widać także ani 

 śladu więzadła, ponieważ chrząstka tarczowata została całkowicie wyłuszczona z otaczającej 

 ją tkanki łącznej. 



Wyrostek stawowy, czyli cormi posterius cartilaginis thyreoideae, wytwarza 

 się na dolnym końcu blaszek bocznych, z którego przedłuża się pod kątem prostym w kie- 

 runku brzusznym. Jego koniec dolny rozszerza się w kierunku głowowym, tworząc podstawę 

 na 18 mm długą i ku przodowi wystającą. Po jej stronie wewnętrznej znajduje się skośnie 

 ustawiona i wypuklona płaszczyzna stawowa o kształcie owalnym, której średnica długa (gło- 

 wowo-ogonowa) wynosi 14 mm, a do niej prostopadle stojąca średnica krótka 7 '5 mm. 



Chrząstka pierścieni 6 wata (cartilago cricoidea), przewyższająca rozmiarami 

 swymi znacznie chrząstkę tarczowata, stanowi najsilniej rozwiniętą część chrzestną krtani 

 (tab. LX, ryc. 11). W przybliżeniu chrząstka pierścieniowata przedstawia się jako odcinek 

 walca, od góry zwężonego i od boków spłaszczonego, na którym spoczywają od góry chrząstki 

 nalewkowe i tarczowata, a w który od dołu wpuszczona jest tchawica. 



Największa średnica otworu górnego chrząstki pierścieniowatej (w kierunku głowowo- 

 ogonowym) wynosi 91 mm, otworu zaś dolnego 122 mm; największa średnica poprzeczna 

 górnego otworu 68 mm, dolnego 62 mm; wysokość ściany na przodzie 37"5 mm, w środku 

 części bocznych 56 mm, w tyle 76 mm. Pomiary średnic nie są zupełnie dokładne, ponieważ 



WYKOPALISKA STARUŃSKIE 38 



