— 302 — 



fałdów, które zasługiwałyby na miano strun głosowych rzekomych. Owen (53) wprawdzie 

 wspomina o nich jako o tworach istniejących w krtani nosorożca indyjskiego. Według mojego 

 zdania stają się one dopiero wówczas widoczne, gdy napniemy błonę śluzową wyścielającą 

 krtań, co zawsze się dzieje, jeśli się krtań w tyle rozetnie i rozłoży. Brzeg górny półksięży- 

 cowatego zagłębienia napina się wówczas i wystaje, co wywołuje wrażenie struny głosowej. 



Porównując poszczególne części krtani nosorożca staruńskiego z odpowiedniemi czę- 

 ściami krtani nosorożców współcześnie żyjących i wogólności zwierząt nieparzystokopytnych, 

 jak np. konia, stwierdzamy, że zachodzą dość znaczne różnice w kształtach tych części i tern 

 samem także w kształcie całej krtani. Uderzające są niezwykłe i znaczne rozmiary chrząstki 

 pierścieniowatej, przewyższającej wielkością wszystkie dotychczas opisane chrząstki pierścienio- 

 wate tej grupy ssawców. Skutkiem tego chrząstka tarczowata co do rozmiarów schodzi na 

 drugi plan, podczas gdy zwykle stosunek wielkości między obiema chrząstkami jest przeciwny. 

 W związku z znacznym rozwojem chrząstki pierścieniowatej jest niewątpliwie położenie tcha- 

 wicy, wnikającej głęboko cło wnętrza chrząstki pierścieniowatej. 



Niezmiernie prostymi kształtami wyróżniają się chrząstki nalewkowe od tychże innych 

 ssawców. Najwięcej jednak odbiega od zwykłego kształtu nagłośnia nosorożca staruńskiego, po- 

 nieważ wytwarza się w niej długi i silnie zbudowany trzon, który blaszkę wystającą nagłośni 

 odsuwa daleko od przedniej ściany chrząstki tarczowatej i korzenia języka. Znamienną cechą 

 opisanej krtani są słabo rozwinięte struny głosowe, nie sięgające jak u innych zwierząt do 

 chrząstki tarczowatej, lecz do nagłośni, i kieszonki krtaniowe, umieszczone pod nagłośnią. 



Jama nosowa (cavum nasi). 



Części miękkie, otaczające jamę nosową, zachowały się w porównaniu z innemi czę- 

 ściami głowy w ogólności lepiej. Dokładne zbadanie i opis jamy nosowej przedstawiały jednak 

 dość znaczne trudności z tego powodu, ponieważ trzeba było odtwarzać ją z czterech części, 

 na które została rozdzieloną celem wyłuszczenia czaszki; osobno zatem otrzymałem połowę 

 prawą i lewą, a nadto obie części boczne, w których mieściły się skrzydła nosa wraz z od- 

 cinkiem muszli. Przy tern preparowaniu zostały rozcięte także chrząstki nosa, które trzeba było 

 znowu z poszczególnych części wypreparować i zlepić, aby otrzymać całość do opisu zdatną. 

 Dobrze zachowało się całe wysłanie jamy nosowej czyli błona śluzowa bez nabłonka, co umo- 

 żliwiło dokładny opis jamy, a czemu poświęciłem nieco więcej miejsca, ponieważ w dostępnej 

 mi literaturze nie spotkałem opisu bardziej szczegółowego jamy nosowej ani współczesnych, 

 ani kopalnych nosorożców. Wszystkie znane mi opisy odnoszą się prawie wyłącznie tylko do 

 części kostnych jamy nosowej, jak np. opisy obszerne Brandta (9) i Zuckerkandla (83). 

 Inni autorowie podają tylko krótkie wzmianki o budowie jamy i jej części składowych, jak 

 Pallas (56), Camper (12), Czerski (18), Schrenck (68) i Beddard (4). Odwołując 

 się do opisu ogrodzenia kostnego jamy nosowej, należącego do opisu ogólnego czaszki, ogra- 

 niczam się na tern miejscu tylko do części chrzestnych i części miękkich, okrytych błoną 

 śluzową. 



Częścią najważniejszą jamy nosowej, szczególnie u nosorożców kopalnych, jest prze- 

 groda nosowa, w okazie staruńskim z przodu skostniała, w dalszych częściach zaś chrzestna. 



