— 321 — 



Budowa skóry właściwej nie przedstawia nic osobliwego. Warstwa brodawkowa jest 

 przeważnie uszkodzona, tylko na wargach widoczne były stożkowate brodawki, wychylające 

 się w stronę naskórka. Warstwa siateczkowata składa się z grubych włókien klejodajnych, 

 przeważnie równolegle do powierzchni skóry przebiegających. Tu i owdzie widać rozgałęzia- 

 jącą się tętnicę i żyły. Jaśniejsze, dobrze ograniczone miejsca wśród tkanki, przypominają 

 jądra. Grubość skóry właściwej wynosi przeciętnie 6 — 7 mm. 



O skórze właściwej okazu z nad Wilui podaje Pallas (56), że »corium substan- 

 tiae est tenacissimae fi b rosa e, corio arte calceamentorum soleis durato 

 similis«, a Brandt (9) pisze, że skóra była miejscami dość spoista i elastyczna, a na 

 przekrojach mikroskopowych widoczne były krzyżujące się włókna tkanki łącznej, komórki 

 tłuszczowe i naczynia. 



Prócz wyżej wymienionych zasuszonych kawałków skóry i skóry, pokrywającej wargi, 

 miałem jeszcze do dyspozycyi i do porównania skórę, wyścielającą otwór nosowy i przewód 

 uszny. Naskórek był w tych miejscach zniszczony, a skóra właściwa miała najwyżej połowę 

 grubości skóry, pokrywającej ciało. Jak na ogół w skórze, tak i w skórze nosa i ucha istnieją 

 zagłębienia, które jednak są bardzo małe. Mimo to są one widoczne gołem okiem, ponieważ 

 powierzchnia skóry w tych miejscach jest zupełnie gładka. Są one na 2 mm od siebie od- 

 dalone, a więc rzadziej rozstawione, niż w skórze. Na przekrojach mikroskopowych widać, że 

 z każdego zagłębienia wystaje jeden bardzo mały włos, znikający prawie zupełnie wśród ma- 

 łych woreczków gruczołowych, które uchodzą do szyjki torebki włosowej. Zaznaczyć jeszcze 

 należy, że włosy w tych miejscach stoją prawie prostopadle do powierzchni skóry. 



Włosy. Włoski, które przy dokładniejszem badaniu znalazły się w wargach, w skórze 

 przedsionka nosa i w przewodzie ucha zewnętrznego, nie dozwalały jeszcze na wyprowadzenie 

 jakichkolwiek wniosków co do ogólnego uwłosienia nosorożca staruńskiego, ponieważ były 

 bardzo nieliczne, drobne i rozmaitej barwy. Odnalezienie włosów w samej skórze usuwa do- 

 piero te wątpliwości i daje nam pojęcie o zewnętrznym wyglądzie nosorożca. 



Już Pallas (56) wspomina, że włosy u nosorożca z nad Wilui, miejscami bardzo 

 liczne, występowały pęczkami ze skóry (fasclculatim nascentes) , a Brandt (9) podaje, że 

 włosy są ustawione grupami, złożonemi z 20 i więcej włosów, z których dłuższe znajdują 

 się w środku, krótsze zaś na obwodzie. Grupy te mieszczą się w małych woreczkach, bez 

 porządku po skórze rozsianych. Ustawienie włosów w pęczkach uważał Brandt (10) za tak 

 ważne, że przezwał nosorożca włochatego »buschelhaariges Nashorn«. S c h r e n c k (6 8) 

 stwierdził obecność pęczków również u nosorożca z nad Jany, u którego składają się one 

 z 30 do 40 włosów, bardzo blizko siebie stojących. Włosy, mieszczące się na obwodzie ka- 

 żdego pęczka, są skręcone i ze sobą poplątane. Czerski (18) podkreśla również, że włosy 

 tego nosorożca były pęczkami ustawione, co jest według niego cechą znamienną dla noso- 

 rożca kopalnego. 



Według de Meijerea (39) włosy nosorożca z nad Wilui tworzyłyby »prawdziwe 

 pęczki«, pod którąto nazwą rozumie on te przypadki, w których kilka włosów wystaje z je- 

 dnego wspólnego otworku skóry. Same pęczki byłyby u tego gatunku »bez porządku po 

 skórze rozsiane*. 



Jeśli się bada skórę nosorożca staruńskiego gołem okiem, wtedy obecność zagłębień 

 w skórze wskazuje na istnienie pęczków włosów, albowiem włosy są przy samej skórze uła- 



WYKOPALISKA STARUŃSKIE 41 



