— 324 — 



Jakiegoś przesunięcia się zwierząt w ile ropnym i podczas wydobywania ich ze szybu. Zwłaszcza 

 ze skórą powierzchowniej znalezionego mamuta robotnicy przez nieświadomość obchodzili się 

 bardzo nieostrożnie. Ale i skóry nosorożca nie można było wydobyć z taką ostrożnością, aby 

 słabo już w niej tkwiące włosy mogły się zachować. Wobec tego włosy luźno znalezione 

 mogą należeć tylko do mamuta i nosorożca. Z włosami tymi mogłem porównać włosy z warg 

 i skóry nosorożca tudzież włosy, tkwiące w skórze mamuta. Z porównania tego okazało się, 

 że włosy czarne należą do mamuta, jak postaram się udowodnić to później, a włosy jasne 

 do nosorożca. 



Podobnie jak na wargach mają włosy w skórze nosorożca tkwiące budowę zupełnie 

 jednorodną. W przeważnej ilości włosów nie można rozróżnić ani skórki, ani kory, ani rdze- 

 nia. Barwa wszystkich włosów nawet najgrubszych jest płowo-oliwkowa, a przekrój ich zupeł- 

 nie kolisty. Średnica włosów pobocznych w pęczku waha się między 16 a 32 y-, najczęściej 

 spotyka się włosy o średnicy 24 v-\ średnica zaś włosów głównych pęczka wynosi 40 — 48 \>.. 



Włosy luźne tworzą zwój na pierwszy rzut oka o barwie zupełnie jednostajnie płowo- 

 oliwkowej. W dotyku są one miękkie i wydają się równomiernie cienkimi. Rozpatrując je pod 

 lupą, widzi się jednak dość znaczne różnice w ich barwie, grubości i długości. Co do barwy 

 nie zgadzają się z żadnym z odcieni próbek włosowych E. Fischera, ponieważ mają kolor 

 ciemniejszy od numeru 24 z wyraźnym odcieniem matowo-oliwkowym. Wśród przeważającej 

 lości cienkich włosów zdarzają się także grubsze o barwie jeszcze ciemniejszej, mianowicie 

 oliwkowo-brunatnej, a bardzo rzadko nawet i zupełnie czarne. W pojedynczych włosach roz- 

 poznać można tylko gdzieniegdzie warstwę skóreczki, złożonej ze stosunkowo dużych na siebie 

 zachodzących komórek. Całe wnętrze włosa jest zupełnie jednorodne a prześwietlone okazuje 

 barwę żółtawą. Rdzenia ani ziarenek barwikowych nie widać; tylko w ciemniejszych i grub- 

 szych włosach zaznacza się w niektórych miejscach cieniutki paseczek rdzenia i obecność 

 drobnych ziarenek barwikowych w warstwie korowej. Cieńsze włosy posiadają średnicę, wa- 

 hającą się między 20 a 40 H-, grubsze zaś dochodzą do 96 i^ średnicy. Ponieważ włosy są 

 kruche i łamliwe, przeto pomiary ich długości są bardzo niepewne. Z cieńszych włosów udało 

 mi się jeszcze kilka wyosobnić i zmierzyć; długość ich dochodziła do 90 mm. Grubsze nato- 

 miast włosy kruszyły się tak łatwo, że niepodobna było ich bez połamania wyciągnąć. 



Dla lepszego przeglądu zestawiam w następującej tabliczce średnicę grubości włosów 

 okazów syberyjskich i nosorożca Staruńskiego. 



Włosy nosorożca: 



z nad Wilui 



z nad Jany 



ze Staruni 



na wargach 



w skórze 



włosy luźne 



cienkie .... 

 grube .... 



37 

 75—112 



40—64 

 72—104 



do 32 

 do 40 



16—32 



40—48 



20-40 

 72-96 



Z zestawienia tego wynika, że grubość włosów u nosorożca staruńskiego jest na war- 

 gach i w skórze ta sama, podczas gdy włosy w Staruni luźno znalezione są przeciętnie 

 grubsze. Okazy syberyjskie mają na ogół włosy grubsze. Wahania, jakie zachodzą między 

 liczbami, podanemi dla okazów syberyjskich, pochodzą prawdopodobnie stąd, że włosy badane 

 nie były wzięte z tego samego miejsca ciała zwierzęcia. Włosy przez Brandta (9) badane 



