— 325 — 



pochodziły niewątpliwie z głowy, ponieważ znaleziono je w ziemi przylegającej do głowy. Na- 

 tomiast nic nie wiadomo, z jakiej okolicy ciała pochodzą włosy nosorożca z nad Jany. Przy- 

 puścić jednak należy, że pochodzą one nie z głowy lecz z innej okolicy poza głową, 

 w których to miejscach według Schrencka włos był na ogół dłuższy a, co za tem idzie, 

 także odpowiednio grubszy. Ta sama uwaga odnosi się prawdopodobnie także do włosów 

 luźno znalezionych; i w tym wypadku nic nie wiemy, z której okolicy ciała one pochodzą, 

 jednak z ich długości i znaczniejszej grubości można wywnioskować, iż nie pochodzą z prze- 

 dniej części głowy, lecz raczej z tylnej, albo nawet z części ciała leżących poza głową. Drobne 

 różnice w grubości włosów, istniejące pomiędzy okazami syberyjskimi a staruńskim, mogą 

 być spowodowane także różnym wiekiem zwierząt. Nosorożec staruński, który ma przeciętnie 

 włosy najcieńsze, jest jeszcze bardzo młody, podczas gdy tamte są starsze i mają włosy nieco 

 grubsze. Należy także o tem pamiętać, że i pora roku nie jest bez wpływu na uwłosienie. 

 Z wyjątkiem pracy Schwalbego nad uwłosieniem gronostaja i Toldta jun. nad uwło- 

 sieniem lisa niema niestety dotychczas systematycznie wykonanych prac, tyczących się 

 uwłosienia na rozmaitych częściach ciała zwierząt i w rozmaitych porach roku. 



Pozostaje nam jeszcze do omówienia kwestya zabarwienia włosów. Rozpatrując pod 

 mikroskopem włosy w skórze tkwiące z włosami luźno znalezionymi, nie widzi się żadnej ró- 

 żnicy w zabarwieniu. W jednych i drugich barwa jest jednostajnie żółtawa z odcieniem oliw- 

 kowym, a tylko w grubszych włosach zauważyć można gdzieniegdzie drobne ziarenka cie- 

 mniejszego barwika. Ponieważ włosy w skórze tkwiące zgadzają się w budowie, rozmiarach 

 i barwie z włosami luźno znalezionymi, uważam te ostatnie za przynależne do nosorożca. 

 Zachodzi tylko jeszcze pytanie, czy barwa płowo oliwkowa, którą te włosy w większem sku- 

 pieniu okazują, jest ich barwą właściwą, którą zwierzę miało za życia, czy też barwą wtórną, 

 która z czasem powstała z tamtej pierwotnej? Krótko mówiąc, czy włosy nie wypłowiały? 



Opis uwłosienia nosorożca z nad Jany, podany przez Schrencka (68), wyjaśnia nam 

 do pewnego stopnia sprawę barwy włosów nosorożca staruńskiego. U nosorożca z nad Jany 

 włosy w odpowiadających sobie miejscach strony lewej i prawej głowy miały różną barwę. 

 Podczas gdy włos w niektórych miejscach strony lewej miał kolor żywo rudo-brunatny, włos 

 w odpowiednich miejscach strony prawej miał barwę żółto-szarawą. Z tego Schrenck wy- 

 prowadza wniosek, że głowa leżała lewą stroną w ziemi, na co wskazują tu i owdzie do 

 włosów lewej strony przylepione bryłki ziemi, a prawa była przez dłuższy czas wystawiona 

 na działanie światła. Zasadnicza barwa włosów była więc według niego rudo - brunatna, 

 w przedniej części głowy nieco jaśniejsza, w tylnej i na wargach jakoteż koło nozdrzy i ucha 

 ciemniejsza, nawet bez odcienia rudego. 



U nosorożca z nad Wilui widział Pallas (56) jeszcze włosy tkwiące w 'skórze, które 

 oznacza jako »griseo-cinerei«, a w innem miejscu pracy jako »sordide cinereo- 

 pallescentes«. Ostatnie zwłaszcza orzeczenie wskazuje, że włos tego nosorożca już wów- 

 czas był wypłowiały, a potwierdza to opis Brandta (9), według którego włosy były »ex 

 parte pallide brunneo-flavicantes, ex parte basi tantum brunneo-flavi- 

 cantes vel albicantes, apice autem fus ci vel nigri vel toti rufo brunnei 

 vel brunnei, minor es coclarium simulantes, vero omnes pallidissime f 1 a v i- 

 .cantes«. Z opisu tego wnosić można, że włosy nosorożca z nad Wilui były na ogół również 

 rudo-brunatne z odcieniami jaśniejszymi i ciemniejszymi, dochodzącymi do koloru czarnego 



