— 326 — 



a że wszystkie inne przez Brandta wymienione odcienia, jak sam twierdzi, powstały dopiero 

 wtórnie pod wpływem warunków zewnętrznych, mianowicie światła. 



Włosy nosorożca staruńskiego z swą barwą płowo - oliwkową bez połysku czynią wra- 

 żenie, jakoby były także mocno wypłowiałe, w czem utwierdza nas jeszcze ich obraz mikro- 

 skopowy, mianowicie brak większej ilości ziarenek barwikowych w komórkach korowych i brak 

 śladu barwika płynnego. Przy tem jednak uwzględnić należy, iż nosorożec staruński był 

 jeszcze młody i nie posiadał zupełnie rozwiniętych włosów, ponieważ w większości ich nie ma 

 rdzenia. Wiadomo, iż zwierzęta młode mają zwykle inną barwę aniżeli dorosłe, a barwa ta 

 jest zależna od obecności większej lub mniejszej ilości ziarenek pigmentu, który może być 

 jaśniejszy lub ciemniejszy i od obecności barwika płynnego. Skoro więc we włosach nosorożca 

 staruńskiego tych barwików, zwłaszcza ziarnistego, prawie zupełnie niema, to trzeba przypu- 

 ścić, że odbarwił się albo zanikł, a zachował się tylko gdzieniegdzie we włosach grubszych, 

 które były pierwotnie ciemniej zabarwione, gdyż większą ilość jego zawierały. Zresztą znaną jest 

 rzeczą, że jaśniejsze barwiki, zwłaszcza rucie, które zwykle są płynne, we włosach i skórze 

 zwierząt w stosunkowo krótkim nawet czasie giną, t. j. pod wpływem światła płowieją. Temu 

 samemu procesowi uległy także, mojem zdaniem, włosy nosorożca staruńskiego, których kolor 

 obecny nie jest pierwotnym, lecz wtórnym. Młodociany włos nosorożca zawierał prawdo- 

 podobnie łatwo rozkładający się i ginący barwik rudo - brunatny, po wypłowieniu którego 

 włos ten podobnie jak włosy prawej strony głowy nosorożca z nad Jany przyjął barwę żółto- 

 szarawą czyli płowo - oliwkową x ). Tylko włosy lepiej ochronione, mieszczące się na wargach 

 w silnie zaciśniętych kątach pyska posiadają, jak to wyżej zaznaczono, barwę ciemno-brunatną, 

 dochodzącą prawie do czarnej. W tem właśnie miejscu nosorożec z nad Jany miał według 

 Schrencka włosy ciemno-brunatne bez odcienia rudego. Ponieważ znalazłem wśród zwoju 

 luźnych włosów także kilka zupełnie ciemnych, przypuszczam, że te ciemne włosy, podobnie 

 jak ciemne włosy mamuta, jako najtrwalsze, zachowały swoją właściwą barwę, która zga- 

 dzałaby się najzupełniej z rudo-brunatną resztą uwłosienia, a która tworzy pewien kontrast 

 do włosów barwy płowo-oliwkowej. 



Z opisów autorów wnosząc, mam wrażenie, że oba okazy syberyjskie miały włosy 

 brunatne, chociaż Brandt rysuje głowę nosorożca z nad Wilui z włosem szaro - popielatym. 

 Prawdopodobnie wypłowiała w większości włosów u niego barwa ruda, o której wspomina, 

 a pozostała przeważnie czarna, która jest najtrwalsza. Prawdopodobnie więc nosorożec z nad 

 Wilui miał włos ciemno - rudo - brunatny, nosorożec z nad Jany nieco jaśniejszy, a nosorożec 

 staruński najjaśniejszy, rudo-brunatny. 



Rogi. Otrzymałem do zbadania także kawałek rogu, odłupanego z warstw obwodo- 

 wych jednego z dwóch rogów nosorożca staruńskiego. Substancya rogowa jest niezmiernie 

 krucha i łamliwa. Pojedyncze włókna rogowe, które są ułożone równolegle do siebie, od- 

 łuszczają się bardzo łatwo. Nic też dziwnego, że z obu rogów zachował się tylko sam śro- 

 dek, podczas gdy warstwy obwodowe uległy prawie zupełnemu zniszczeniu. Przy okazach 



*) Zaznaczyłem powyżej, że wszystkie włosy rudo-brunatne nosorożca z nad Jany, zwłaszcza 

 włosy grube zawierają ziarenka brunatnego barwika. Dzięki temu włosy z lewej strony głowy zachowały 

 swą pierwotną barwę. Nizka temperatura i położenie głowy na lewej stronie wpłynęło widocznie korzy- 

 stnie na konserwacyę tego barwika. Włosy nosorożca staruńskiego musiały być przez dłuższy czas wy- 

 stawione na działanie światła, skoro nie utrzymał się w nich barwik. 



