— 327 — 



syberyjskich, wyżej omawianych rogów nie znaleziono, to też Brandt, nie mając do dyspo- 

 zycyi rogów tego samego okazu, zniewolony był zbadać rogi inne, w zbiorach petersburskich 

 się znajdujące, zarówno kopalnych jak i współczesnych nosorożców. Opis kształtu rogów i ich 

 budowy, podany przez Brandta (9), jest tak dokładny i wyczerpujący, że trudno jest dodać 

 coś nowego. Ograniczam się przeto do podania ryciny przekroju poprzecznego (tab. LXII, 

 ryc. 21) i podłużnego (tab. XLII, ryc. 20) rogu, wykonanego z kawałka mi przesłanego. 



Oczy (oculi). 



W oczodołach nosorożca Staruńskiego tkwiły jeszcze resztki oczów, jak okazało się 

 po zdjęciu skóry i wyniszczeniu części miękkich z czaszki. 



Ś. p. Racica Dworu H. Kadyi, który brał żywy udział w zakonserwowaniu wykopalisk 

 staruńskich, a szczególnie w zestawieniu połamanej czaszki nosorożca, zarezerwował sobie 

 lewe oko nosorożca do opracowania. Z właściwą mu wytrwałością i sumiennością wyprepa- 

 rował wszystkie mięśnie i liczne naczynia krwionośne, z których zdołał nastrzykać tętnicę 

 z jej najgrubszemi rozgałęzieniami. Z odpreparowanego już oka wykonał zdjęcie fotograficzne 

 (tab. LXIII, ryc. 27), przedstawiające oko od przodu. Była to jego ostatnia praca naukowa, 

 z której nie zdołał już pozostawić śladu piśmiennego, zaskoczony śmiercią przedwczesną. 



Opracowując części miękkie tegoż nosorożca, chętnie wziąłem na siebie obowiązek 

 opisania tego przez Kadyi'ego już zupełnie przygotowanego preparatu, aby tym krótkim przy- 

 czynkiem uczcić pamięć znakomitego badacza i zawsze życzliwego kolegi. 



Z oka prawego pozostały tylko w wysokim stopniu zniszczone resztki tkanek, wypeł- 

 niających oczodół. W nich można było rozpoznać tylko strzępy mięśni, mały kawałek twar- 

 dówki, płatki przypominające gruczoł (prawdopodobnie łzowy) i na 5 cm długi kawałek nerwu 

 wzrokowego, otoczonego grubą pochewką. Już we wstępie zaznaczyłem, że włókna nerwowe 

 są zupełnie zniszczone, a w pochewce mieszczą się skupione kryształki igiełkowate, które 

 powstały z połączeń kwasów tłuszczowych i wapnia. Prócz tego widać w pochewce na prze- 

 krojach poprzecznych jeszcze tylko przekroje drobnych naczyń krwionośnych, w których za- 

 chowały się jedynie tylko włókna sprężyste. 



Lewe oko zachowało się o wiele lepiej niż prawe, ale także tylko częściowo. Patrząc 

 na lewe oko od przodu, jak to przedstawia rycina 27, widzimy w środku resztki białawej 

 twardówki, otoczone grubą warstwą tkanki łącznej, odciętej od powiek, które pozostały przy 

 skórze. Po lewej (wewnętrznej) stronie u dołu wystaje z tej tkanki pęczek włókien, które 

 oznaczył Kadyi na fotografii jako musculus obliąmis inferior ze znakiem zapytania. Jest 

 to istotnie ten mięsień w swym odcinku dośrodkowym, nie znajdujący się w swem prawi- 

 dłowem położeniu, lecz ku przodowi wyciągnięty. 



Rozpatrując części poza zgrubieniem przedniem leżące, widzimy odpreparowane przez 

 Kadyiego wszystkie inne mięśnie, z których najwięcej powierzchownie leżą m. levator pal- 

 pebrae superioris i m. depressor palpebrae inferioris. Ostatni wykazał już Owen (53) 

 u nosorożca indyjskiego. Oba mięśnie kończą się, rozszerzając się znacznie, w tkance otacza- 

 jącej gałkę. Dalej rozróżnić można cztery proste, ż których dolny (m. rectus ventralis) 

 jest najsilniej rozwinięty. Następnie widać jeszcze przedni koniec mięśnia skośnego gór- 

 nego (m. obliąuus superior), który tak jak u konia, podchodząc pod mięsień prosty górny, 



